Het brein uit Brugge
Simon Stevin, geboren in Brugge in 1548, stierf in 1620 geleden in Leiden. De 400ste verjaardag van het overlijden van een van de knapste koppen van de Lage Landen was de aanleiding voor een kleine, fijne tentoonstelling in het stadsarchief van zijn geboortestad die door de pandemie echter voortijdig de deuren moest sluiten.
Gelukkig is er nog het bijbehorende boek Simon Stevin van Brugghe dat gastcurator emeritus hoogleraar wis- en natuurkunde Guido Vanden Berghe van de Universiteit Gent samen met Ludo Vandamme van de Openbare Bibliotheek en Dieter Viaene van het Stadsarchief van Brugge samenstelde. Het is een welgekomen, toegankelijke aanvulling op het volledige maar academische Wonder en is gheen wonder uit 2003.
Die titel is trouwens ontleend aan een van Stevins sleutelwerken over statica, mechanica en perspectiefleer en geeft mooi diens nieuwsgierige en ondernemende geest weer: ook voor de meest wonderlijke natuurverschijnselen is een verklaring te vinden.
Stevin (zeg: 'Steven') verkaste omstreeks 1577 naar de Noordelijke Nederlanden en werd er wiskundeleraar en raadsman van Prins Maurits van Nassau. Die verhuis (in wezen een vlucht voor het streng-katholieke Spaanse bewind) naar het protestantse Noorden werd hem in katholieke middens lang kwalijk genomen. Dat is wellicht een van de redenen waarom hij in Vlaanderen niet zo bekend is als hij wel verdient en waarom zelfs zijn standbeeld in Brugge voor polemiek zorgde.
Die kleinburgerlijke discussies vallen in het niet bij zijn uitgebreide en indrukwekkende oeuvre dat verbluffend uiteenlopende terreinen bestreek, zoals waterbouwkunde, navigatie, boekhouding, natuurkunde, krijgswetenschap, architectuur, stedenbouw, politieke wetenschappen en wiskunde.
Zijn ideeën schreef hij neer in het Nederlands en zo introduceerde hij woorden zoals evenaar, bolwerk, omtrek, of middellijn. Dankzij hem zeggen we nu: natuurkunde, scheikunde, meetkunde en wiskunde. Het woord wisconst, een samenstelling van wis- ('zeker', als in wis en waarachtig) en -const ('kunde', 'wetenschap'), betekende voor Stevin 'de wetenschap van het zeker weten'. Voor wie deze 'slimste mens' van zijn tijd nog niet kent is dit de gedroomde introductie.
