Met mate
In deze opiniebijdrage reageert Sabine Buntinx op een eerder op deze website verschenen column van Dave Allegaert (manager Innovatie en Kwaliteit in az groeninge), getiteld 'Antwaarpse matekes'.
Geachte heer Allegaert,
We kennen elkaar niet, dus ik speel even op zeker qua aanspreking.
Ik las uw stukje over 'De MUG', de realityreeks op VTM over de spoedafdeling van ZNA Stuivenberg. Daarin viel u over het feit dat een van onze spoedverpleegkundigen een oudere man aansprak met "mateke".
Bij iemand die je niet eerder hebt gezien, is dat inderdaad niet de gewenste benadering. In het Antwerpse is het evenmin de standaardaanspreking van onbekenden. Behalve dan voor wijlen Robbe De Hert, die mocht iedereen 'sjoe' noemen.
Een aflevering van De MUG brengt een vijftal interventies, gebaseerd op vele uren beeldmateriaal. Wat getoond wordt, is een korte selectie daaruit.
Deze uitspraak is heel bewust in de montage gestoken, omdat de context ervan zo belangrijk is. De patiënt was op het punt dat overleven de hoogste prioriteit was. Op momenten dat seconden tellen, zijn aanspreekvormen niet de hoofdbezorgdheid. Mensen met terreinervaring kunnen u bevestigen dat een geruststellende aanspreking dan kan helpen.
Ik maak hier graag het onderscheid met aansprekingen als 'bompa', 'opa' of 'pepeetje'. Dat zou inderdaad een brug te ver zijn geweest. Met de combinatie van een amicale aanspreking en een professionele houding die kennis en kunde uitstraalt, lijkt me echter niets mis. Onze verpleegkundige is immers niet 'het ruggeske gaan wassen' of 'de voetekes wat hoger gaan leggen'. 'Mateke' was hier niet neerbuigend, maar troostend of aanmoedigend.
Merk op: in dezelfde aflevering spreekt onze verpleegkundige de man in het keldergat verschillende keren aan met 'mijnheer', en de echtgenote van het 'mateke' met 'mevrouw'. De vrouw van de man in het keldergat spreekt de verpleegkundige aan met... 'schatteke'.
Tot slot: op 'maat' of 'mateke' staat volgens mij geen leeftijd. Conner Rousseau spreekt zijn - vermoedelijk jeugdige - volgers zo aan op sociale media, en die lijken dat best ok te vinden. Evenmin heb ik de indruk dat Flip Kowlier in 'Min moaten' vijf gepensioneerden bezingt.
Laten we dus gaan voor een aanspreking die past bij de situatie. En wat formalismen betreft: voor mij liefst met mate.