4. Over de muurtjes heen kijken
De Koninklijke Artsenvereniging van Antwerpen (KARVA) viert dit jaar haar 400ste verjaardag. We vroegen aan drie bestuursleden wat deze vereniging zo bijzonder maakt.
Dokter Paul Vercruysse zorgt als penningmeester reeds vele jaren voor het goede beheer van de financiën bij KARVA. "Als er iets uniek is aan de vereniging, is het wel dat het al van bij het begin een ontmoetingsplaats was voor zowel huisartsen als specialisten. De oude naam, Geneeskundige Kring Antwerpen (GKA), geeft dat duidelijk aan."
De laatste decennia zijn er steeds meer verenigingen voor aparte medische disci- plines bijgekomen; zoals huisartsenkringen en verenigingen van specialisten of subspecialisten. De belangstelling voor een overkoepelende plaats is daardoor afgenomen, wat Paul Vercruysse betreurt.
"Het is echt nodig om contacten tussen huisartsen en specialisten weer aan te zwengelen. De professionele contacten zijn heel onpersoonlijk geworden: er wordt niet meer getelefoneerd en vaak zelfs geen brief meer gestuurd, alle communicatie gaat via het eHealth platform. Je stopt alles in een zwarte doos en je gaat er maar van uit dat de andere partij dat gaat lezen. Ik vind dat verschrikkelijk. Ik denk dat het ook voor de patiënt ongunstig is omdat er veel informatie verloren gaat. Als je een verslag moet typen, zal je misschien niet alles vermelden wat je in een gesprek wel zou zeggen. Je moet veel meer opletten met wat je neerschrijft."
Dr. Serge Coopman, oud-voorzitter van de Geneeskundige Dagen Antwerpen, treedt zijn collega bij. "Het medische landschap zit te veel in vakjes. Elke discipline heeft zijn eigen beroepsverenigingen en wetenschappelijke verenigingen. En binnen die specifieke disciplines zijn er nog niches van subspecialisaties of interesses. Dat is natuurlijk prima, maar dat kan tegelijk ook beperkingen inhouden. Daarom is het goed om eens over de muurtjes heen te kijken, en dat is waar het bij KARVA om gaat."
Wat heb ik gemist?
Wat KARVA ook onderscheidt, is de aandacht voor vorming en opleiding. Toen de Geneeskundige Kring Antwerpen werd opgericht, bestond de Universiteit Antwerpen nog niet en was er nog geen sprake van erkende navormingen of accreditatie. Tegen-woordig zijn er zoveel studiedagen en symposia dat het moeilijker wordt om mensen bij elkaar te krijgen, zegt dr. Paul Vercruysse.
Maar net daar heeft het interdisciplinaire karakter van KARVA een meerwaarde, stelt dr. Serge Coopman. "Bij KARVA moet je niet tien hypertechneuten uit één subdiscipline samenbrengen. Maar in die specialistische niches gebeurt wel heel wat innovatie die ook interessant is voor andere beoefenaars van de geneeskunde. KARVA kan we een rol spelen om die kennis te laten doorstromen."
Het bracht dr. Frank Goes, de secretaris van KARVA, op het idee om naast de Geneeskundige Dagen Antwerpen ook kleinere, kortere symposia te organiseren onder de titel Wat heb ik de voorbije twee jaar gemist? "Op zo'n symposium komen tien sprekers uit verschillende disciplines kort en bondig nieuwe inzichten en actuele onderwerpen voorstellen. Op één voormiddag ben je weer helemaal mee", legt dr. Frank Goes uit. Die formule had meteen veel succes. Dit jaar is een dergelijk symposium niet kunnen doorgaan, maar KARVA wil ze in de toekomst zeker verderzetten. "We denken er ook aan om die informatieve symposia breder open te trekken en ook apothekers, tandartsen en andere gezondheids- werkers erbij te betrekken", besluit dr. Frank Goes.
Als er iets uniek is aan KARVA, is het wel dat het al van bij het begin een ontmoetingsplaats was voor zowel huisartsen als specialisten' - dr. Paul Vercruysse
*Beatrijs Wolters van der Wey, A New Attribution for the Antwerp Anatomy Lesson of Dr. Joannes van Buyten, Journal of Historians of Netherlandish Art 1:2 (Summer 2009) DOI: 10.5092/jhna.2009.1.2.3
Dit is het vierde in een reeks van zes artikels over 400 jaar Karva.
De anatomische les van dokter Joannes van Buyten in de Chirurgijnskamer van Antwerpen
Bovenaan de statige trap in het Geneesherenhuis in de Louizastraat stond de bezoeker oog in oog met het schilderij De anatomische les van dokter Joannes van Buyten in de Chirurgijnskamer van Antwerpen, een bruikleen uit de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen. Het schilderij meet maar liefst 345 x 486 cm en wordt toegeschreven aan de Antwerpse schilder Huybrecht Sporckmans (1619-1690). Van diens hand is ook het allegorische schilderij De stad Antwerpen smeekt keizer Ferdinand de Schelde opnieuw te openen. Volgens kunst-historica Beatrijs Wolters van der Wey* is het schilderij echter van de hand van Frans Denys (1610-1670), die het in 1648 in een 'theatrum anatomicum' schilderde in opdracht van het Antwerps chirurgijnsambacht. Het doek stelt 17 deelnemers en drie lesgevers voor. De middelste is geïdentificeerd als Joannes van Buyten, die in opdracht van het Collegium Medicum Antverpiense anatomie onderwees. De kamer is versierd met twee skeletten die een kleine banier vasthouden met een memento mori-tekst: 'nescis quid serus vesper vehat' (je weet niet wat de nacht zal brengen) en 'stipendium peccati mors' (het loon van de zonde is de dood). Op de achtergrond staat een vitrine met chirurgische instrumenten bovenop op een schoorsteen, geflankeerd door twee skeletten van baby's. Boven de kast staan beelden van Cosmas en Damianus, de patroonheiligen van Antwerpse artsen, en Maria Magdalena. Het is het enige werk in zijn genre uit de Zuidelijke Nederlanden uit de 17de eeuw, en daarmee de enige visuele neerslag van het anatomie-onderricht in die tijd.