Asperger een kracht voor Greta

In I am Greta volgt documentairemaker Nathan Grossman de Zweedse activiste Greta Thunberg vanaf die eerste dag in augustus 2018 dat ze haar schoolstaking voor het klimaat startte aan het Zweedse parlement. Resultaat een indringend portret van een fantastisch geëngageerd meisje ondanks of net dankzij het feit dat ze aan het syndroom van Asperger lijdt.

Stefan Eraly - 21 oktober 2020

De actie van Greta Thunberg beroerde de hele wereld en kreeg navolging bij vele jongeren, waaronder de Belgische Anuna De Wever die veelvuldig in de documentaire voorkomt en hieronder getuigt. De film start in 2019 op de Atlantische Oceaan met een mijmerende Greta Thunberg: "Wat ik de laatste maanden beleefde, voelt aan als in een droom zitten. Als je dat filmt dan zou de plot zo onwaarschijnlijk zijn."

Selectief mutisme

Uitvoerig vertelt Svante Thunberg over hoe zijn dochter leed aan selectief mutisme waardoor ze enkele jaren niet meer zou praten en bijna stierf aan anorexia. Ze heeft een fotografisch geheugen en weet volgens haar vader meer van de klimaatproblematiek dan 97% van de politici. Haar actie voor het klimaat begon ze helemaal op haar eentje. Greta Thunberg: "Ik hou niet van smalltalk, socializen, wel van routine. Eens in iets geïnteresseerd kan ik daar uren mee bezig zijn." Toen ze op school een documentaire zag over ijsberen die stierven door het afsmelten van de poolkappen, zag ze als geen ander de urgentie van het probleem.

Wat vindt de Belgische klimaatactiviste Anuna De Wever van Greta's uitspraak bij het einde van de film, dat iedereen beter een beetje asperger zou hebben voor het klimaat? "Ik ben het met haar eens. Asperger is een kracht voor haar. We zijn bijna dagelijks in contact en ik merk hoe gefocust ze kan blijven, en niet zoals andere klimaatactivisten afgeleid wordt door een druk sociaal leven. Heel veel mensen zien het klimaat als een probleem en niet als hét probleem terwijl zowat alles in de samenleving ermee verbonden is."

Emotionaliteit

Doordat ze zo gedreven is komt ze tijdens toespraken die we in de film zien soms heel emotioneel over en wordt ze kwetsbaar voor aanvallen van kritikasters als Trump, Bolsonaro en andere Poetins die haar als labiel en kinderachtig beschouwen. We herinneren ons hoe professor Hendrik Vuye tijdens een interview op televisie iets zei in de trant van "Hebt u dat gezien. Dat is toch niet normaal?" naar aanleiding van haar toespraak voor de Verenigde Naties.

Anuna: "Ze wordt soms niet serieus genomen niet alleen omwille van haar autisme, maar omdat ze jong is, een vrouw, nog niet afgestudeerd. De reden waarom ze zo emotioneel is, is omdat ze beseft hoe urgent de klimaatcrisis is. Het zegt meer iets over de mensen zelf die dat soort reacties hebben op haar emotionaliteit. Ze minimaliseren het echte probleem."

Dat beide jonge vrouwen eigenlijk niet liever zouden hebben dat ze die acties niet moeten organiseren op hun jonge leeftijd komt heel duidelijk naar voren in de film: "We waren aan het twijfelen of we zouden verder studeren, want wij moeten de wereld redden. Toch was die keuze mentaal heel zwaar. Greta zei me toen dat we moeten opletten om geen burn-out te krijgen. Dat gold eigenlijk nog meer voor haar. Het klopt niet dat een inmiddels 17-jarig meisje dergelijk zware taak op haar schouders moet nemen."

Point of no return

Haters verwijten zowel Greta als Anuna dat ze te veel in de kijker willen lopen, wat zelfs leidt tot doodsbedreigingen. Hoe gaan jonge vrouwen en hun omgeving daar mee om? Anuna: "We zijn daar niet voor gemaakt voor die acties en hebben daar nooit voor gekozen. Toch moeten we het huidige systeem veranderen en daar hebben we miljarden mensen voor nodig. Binnen zeven jaar bereiken we een ' point of no return' als we zo verder gaan en dan is het onherroepelijk wachten op steeds nog ergere hittegolven en andere rampen. Daarom moeten we de media halen om impact te hebben."

Je vertelde hoe je dagelijks contact hebt met Greta. Waarover gaan die gesprekken? Anuna: "We zijn heel wat projecten aan het voorbereiden met onder andere een open brief aan alle leiders van Europa en wereldwijd. We maken publicaties, zetten druk achter de schermen en schrijven artikels over het huidige beleid, leggen de wetenschappelijke bevindingen ernaast en tonen aan hoe verschrikkelijk we nog steeds achterlopen op de doelstellingen. Ik hoop dat de kijkers van de film zullen beseffen dat we met zijn allen veel meer dingen in vraag moeten stellen en verantwoordelijkheid opnemen en er niet moeten op rekenen dat klimaatactivisten het alleen zullen oplossen. Dat is de belangrijkste boodschap, die heel goed in de film vervat zit." Professor Paul De Grauwe verklaarde in De Afspraak dat covid over een goed jaar wel zal opgelost zijn maar dat het klimaat een veel belangrijker probleem vormt. Anuna: "Voor covid zal men een vaccin vinden. Dat zal helaas nooit bestaan voor het klimaat."