Steeds meer kinderen bij oogarts
Steeds meer jonge kinderen hebben zichtproblemen. Bijna een op vijf adolescenten draagt een bril. Myopie is bij hen de meest voorkomende oogafwijking. Oogartsen pleiten voor een beperking van de schermtijd.
De voorbije jaren is het aantal kinderen met oogafwijkingen fors gestegen. Dat blijkt uit een studie door de Onafhankelijke Ziekenfondsen op basis van het aantal raadplegingen bij oftalmologen en terugbetalingen van optische hulpmiddelen . Meer dan één vierde van de 488.251 aangesloten kinderen bezocht tussen 2016 en 2018 minstens een keer een oftalmoloog. Bij kinderen ouder dan 5 jaar was dit zelfs 1 op de 3. Een op zeven kinderen draagt een bril. Bij adolescenten is dat al 1 op 5, en bij meisjes meer dan 1 op 1.
Bij jonge kinderen komt vooral hypermetropie voor, maar dit vermindert vanaf 6 tot 8 jaar dankzij de groei en de ontwikkeling van de ogen. Bij jonge kinderen is myopie zeldzaam, maar de prevalentie ervan stijgt sterk met de leeftijd: van 3 à 10% bij 10-jarige kinderen, tot 20% bij 18-jarigen tot 40-50% van de volwassenen. Van de 1 op 5 adolescenten die een bril draagt, zal een groot deel dus myoop zijn.
Buiten spelen
Sinds de jaren 1960 verdriedubbelde in Europa het aantal jongvolwassenen met myopie, van 14% naar 47%. De oorzaak van myopie is grotendeels genetisch bepaald, maar de progressie van deze oogafwijking in de kinderjaren kan wel afgeremd worden door schermgebruik te beperken en veel buiten te spelen.
"Jonge ogen zijn in volle ontwikkeling. Daarom pleiten oogartsen voor een buitenactiviteit van minimum twee uur per dag", zegt dokter Patricia Delbeke, voorzitster van de Belgische Vereniging van Kinderoogartsen. "Daarnaast is het belangrijk om na 20 minuten schermtijd, minstens 20 seconden de blik op oneindig te richten."
Lui oog detecteren
Een andere veel voorkomende afwijking bij kinderen is amblyopie - een 'lui oog'. Zowat 2 tot 5% van de kinderen onder de 6 jaar kampt met deze afwijking, die tot onomkeerbaar zichtverlies kan leiden als ze niet behandeld wordt. Amblyopie kan worden opgemerkt tijdens de oogscreenings die door de gemeenschappen worden georganiseerd.
Tot de leeftijd van 8 jaar krijgen veel van deze kinderen een kleefpleister (ook wel occluder genoemd) op het gezonde oog, om het luie oog te oefenen; tussen 2013 en 2018 had ongeveer 1 op de 100 kinderen tussen 4 en 9 jaar een afgedekt oog. Een andere behandeling is die met de filters van Ryser, een plastic vlies dat wordt aangebracht op het brillenglas om het minder transparant te maken.
Regionale verschillen
Uit de cijfers blijken ook regionale verschillen voor elk van de bestudeerde thema's. In Wallonië bezoeken meer kinderen de oftalmoloog en dragen meer kinderen een bril dan in Brussel en in Vlaanderen.
De verschillen bij jonge kinderen kunnen deels verklaard worden door verschillen in de screenings tussen gemeenschappen: het bereik van de screenings ligt hoger bij pre-schoolgaande kinderen in de Vlaamse Gemeenschap dan in de Federatie Wallonië-Brussel, 83% vs. 57%. Vanaf de schoolgaande leeftijd worden in België bijna alle kinderen bereikt. Van de schoolgaande kinderen worden er meer doorverwezen in de Federatie Wallonië-Brussel dan in de Vlaamse Gemeenschap (11-14% vs. 6-8%). Brussel heeft het hoogst aantal oftalmologen in verhouding tot het aantal kinderen dat er woont, gevolgd door Vlaanderen en dan Wallonië. De geografische toegankelijkheid van oftalmologen lijkt dus geen verklaring te zijn voor bovenstaande regionale verschillen.
Tips voor preventie
? De 20-20-2-regel is een goede methode om myopie te helpen voorkomen of het risico erop te verminderen. Na 20 minuten dichtbij kijken (lezen of schermtijd) moeten kinderen 20 seconden in de verte staren. Ze moeten ook minstens 2 uur per dag buiten spelen of sporten.
? Bij het buitenspelen is het belangrijk dat de ogen van het kind vanaf jonge leeftijd beschermd worden door het gebruik van aangepaste zonnebrillen.
? De Wereldgezondheidsorganisatie raadt aan om geen schermtijd toe te laten voor kinderen onder de 2 jaar en maximaal 1 uur voor kinderen tussen 2 en 4 jaar.
