Van Beethoven naar Pärt

Een jaar geleden stelden we Kristiina Poska voor als nieuwe chef-dirigent van Symfonieorkest Vlaanderen. De komende dagen is de Estse op tournee met haar orkest met een programma waarin de Zevende van Beethoven centraal staat.

30 september 2020

Deze adembenemende symfonie vol stuwende ritmes en meeslepende motieven is een van de meest populaire werken van de componist. Richard Wagner die het werk ooit als 'apotheose van de dans' omschreef, begreep als geen ander dat topmuziek meer is dan vakmanschap en vormbeheersing. Volgens Wagner spreekt deze symfonie naast de geest ook het hele lichaam aan.

In het kennismakingsinterview voor Artsenkrant verwees Kristiina Poska al naar haar wens om naast werk van Beethoven, ook muziek uit haar thuisland in de kijker te zetten. Dat doet ze nu met Fratres van levende legende Arvo Pärt. "Hij is een componist die ik al een paar keer mocht ontmoeten", vertelde ze. "Zijn muziek raakt me enorm en voert me naar een andere wereld. De noten in de partituur lijken vaak zo sober en naakt, zodat het heel wat technische kunde en inwendig aanvoelen vergt om daarmee aan de slag te gaan. Het is een droom om die poort te kunnen openen, en dan de muziek te laten stromen."

Fratres

Die droom kan nu werkelijkheid worden met Fratres. Deze Pärt-klassieker heeft eigenlijk geen vaste instrumentatie waardoor er tientallen arrangementen van in omloop zijn. Een hymne-achtig driestemmig thema klinkt telkens een trapje lager en er zijn pauzes met percussieklanken.

De titel Fratres of 'broeders' kan verwijzen naar de in 1976 overleden componist Benjamin Britten of naar het broederlijk samengaan van melodie en harmonie. Want met eenvoudige en herkenbare bouwstenen creëerde Pärt in dit werk een harmonisch, melodisch en ritmisch skelet dat op vele manieren tot leven kan worden gewekt. De essentie is volgens Pärt in de noten te vinden. Violist Emmanuel Tjeknavorian zal onder meer met tal van dubbelgrepen naar manieren moeten zoeken om hetzelfde telkens net weer even anders te zeggen.

Als opmaat naar Fratres vertolkt het orkest nog Homeland Tune van Heino Eller, ook al een nationale trots uit Estland!