Beweging als spiegel van geestelijke gezondheid

De dubbelexpo Danser Brut/Dolgedraaid zorgt voor een unieke samenwerking tussen Bozar in Brussel en het Museum Dr. Guislain in Gent. Beide cultuurtempels bieden een indringende kijk op beweging in al zijn vormen aan de hand van kunst door de eeuwen heen, outsiderkunst, medische archiefdocumenten, literatuur en film.

Stefan Eraly - 30 september 2020

Volgende week is Bozar aan de beurt. Vandaag gidsen we u door de expo in Museum Dr. Guislain. Wat een blijdschap bij de organisatoren van Danser Brut/Dolgedraaid tijdens de persvoorstelling vorige week. Na zes maand expostilte kunnen ze eindelijk weer uitpakken met een grandioze thematische tentoonstelling waarop dit museum al decennialang een patent heeft.

Het originele tentoonstellingsconcept van Danser Brut/Dolgedraaid dateert van 2018 en werd ontwikkeld door het LAM (Lille Métropole Musée d'art moderne, d'art contemporain et d'art brut), gesitueerd in Villeneuve d'Ascq op zo'n 20 km van Lille. Het Franse museum benaderde Bozar dat de bal doorspeelde aan Museum Guislain om er samen een dubbelexpo van te maken.

Een groot deel van de tentoongestelde outsiderkunst komt uit de collecties van het LAM. Zowel in Bozar als in het Museum Dr. Guislain legt de toeschouwer een parcours af, opgedeeld in dezelfde vijf hoofdstukken. Werk van grote namen als Michaël Borremans, Henri de Toulouse-Lautrec, Charlie Chaplin, Georges Méliés of Vaslav Nijinsky gaat hand in hand met het oeuvre van onbekende genieën.

Dansepidemie

Het eerste thema 'Dolgedraaid' zorgt voor nostalgie met rondedansen en carrousels. Van dit dol draaien is het slechts een korte stap naar deel 2, 'Trance en bezetenheid' waar u kennismaakt met het bizarre fenomeen van de dansepidemies, die vanaf de 14e eeuw opdoken in Europa.

Dansprocessies zoals die van Echternach zijn hier schatplichtig aan. Roept de dodendans uit de film Paracelsus van G.W. Pabst bij u ook de videoclip van Michael Jacksons Thriller op ? 'Van Charcot tot Chaplin', deel drie van de expo verbindt de Franse arts Jean-Martin Charcot met de filmmaker. Charcot lag aan de basis van het Parijse Salpêtrièreziekenhuis. Toen de danseres Jane Avril daar verbleef vond ze inspiratie in de schokkende bewegingen van de patiënten om zo uit te groeien tot een van de sterren van de Can Can, magnifiek geportretteerd door Toulouse-Lautrec. Had u ooit de link gelegd tussen Charlie Chaplins bizarre bewegingen en het syndroom van Gilles De La Tourette? Het museum Dr. Guislain biedt u een heel andere kijk op wereldberoemde kunstuitingen.

Alledaagse gebaren

Dolgedraaid/Danser Brut toont ook aan hoe kleine alledaagse gebaren een vorm van dansen kunnen inhouden. Ogenschijnlijk eenvoudige bewegingen kunnen een enorme impact hebben. Deel vier van de expo, 'Een woud van gebaren' bewijst dit. Misschien nog verrassender: zelfs tekeningen kan je soms als dansen omschrijven. Wist u dat Vaslav Nijinski, de sterdanser van Les Ballets Russes, aan een psychische aandoening leed waardoor hij zijn danscarrière moest afbreken en gedurende twee jaar zelden te tekeningen maakte die slechts zelden te bekijken zijn? Dat ontdekt u in het afsluitende deel, 'De dans van het potlood'.

Zoals steeds tijdens de thematische expo's vermijdt het Museum Dr. Guislain elke vorm van oordelen of labelen. Door onverwachte associaties te laten ontstaan, ditmaal rond dans en beweging in kunst of bij patiënten, doet het de toeschouwer andermaal nadenken over wat 'normaal' is. Indrukwekkend.

Zo'n 200 jaar geleden bezorgde Dokter Jozef Guislain meer bewegingsvrijheid aan de psychisch geketenden. Aan beweging in zijn zuiverste, naïeve en ongecultiveerde vorm brengt Danser Brut/Dolgedraaid een ode. De cirkel is rond en meer nog: hij blijft hopelijk nog lang draaien.