Verhoogd risico ook bij jonge zwaarlijvigen

Obesitas verhoogt het risico op een ongunstige afloop bij covid-19. Recente cijfers brengen een spectaculaire discrepantie aan het licht ten opzichte van mensen met een normaal lichaamsgewicht. Het risico stijgt al bij overgewicht.

23 september 2020

Experts geven aan dat ze pas recent beseft hebben hoe belangrijk overgewicht en obesitas zijn als risicofactor bij covid-19. De eerste meta-analyse hierover verscheen eind augustus. Daaruit bleek hoe het geïnfecteerde personen vergaat als ze tegelijk obesitas hebben: ze hebben aanzienlijk meer risico op hospitalisatie (113%), opname op intensieve zorg (74%) en overlijden (48%).

Het risico verbonden aan zwaarlijvigheid werd oorspronkelijk onderschat, omdat de betrokken personen vaak lijden aan chronische aandoeningen die zelf onafhankelijke risicofactoren zijn, zoals longziekten, cardiovasculair lijden en diabetes. Maar gaandeweg toonde correctie voor deze risicofactoren aan dat een te hoog lichaamsgewicht op zich oorzaak is van een ongunstige prognose, ook bij jongere mensen.

Mechanisch

Niet alleen metabole, maar ook mechanische factoren zijn hier aan het werk. Vet in het abdomen duwt via het middenrif de longen naar boven, waardoor er gemakkelijker collaps van het longweefsel optreedt. Vet wint echter niet alleen terrein op het longweefsel. De minder goede immuniteit bij personen met obesitas is gedeeltelijk te wijten aan opstapeling van vet in de organen die immuuncellen produceren en opslaan, zoals het beenmerg en de milt.

Het gaat hier letterlijk om een verschoven evenwicht: wat het vet aan volume wint, gaat verloren voor de immuuncellen. Het verlies is echter ook van kwalitatieve aard, want onderzoek heeft aangetoond dat T-cellen zich minder doeltreffend verweren tegen het influenzavirus bij muizen met obesitas. Vastgesteld is overigens dat personen met obesitas tweemaal meer kans hebben om na griepvaccinatie alsnog griep te krijgen. Vandaar het belang om het toekomstige vaccin tegen covid-19 zeker ook bij obese personen uit te testen.

Immunologen denken dat de verhoogde inflammatoire activiteit en cytokineproductie waarmee obesitas gepaard gaat, een opstapje kan zijn voor de cytokinestorm die bij sommige patiënten met covid-19 optreedt. Er is ook interactie met een ander specifiek effect van het SARS-CoV-2, met name de trombo-embolische complicaties. Obesitas gaat immers gepaard met een verhoogde stollingsneiging.

Bovenop al deze factoren komt nog eens het goed gedocumenteerde besef dat mensen met een te hoog lichaamsgewicht minder snel medische hulp zoeken, uit angst voor stigmatiserende reacties. Gemiddeld melden ze zich dus waarschijnlijk pas aan als het virus al flink wat schade aangericht heeft.