Jaarlijks 2500 kinderen gewond op weg naar school
MOBILITEIT Vias institute analyseerde de ongevallen-statistieken tussen 2015 en 2019. Elk jaar zijn zowat 2.500 kinderen op weg naar of terug van de school betrokken in een verkeersongeval, of 14 per schooldag. Het risico is het hoogst voor jongens van 16. Bijna 4 op de 10 kinderen die in een letselongeval betrokken waren, waren op weg naar of terug van de school.
Als de leeftijd van de slachtoffers bekeken wordt, vallen twee pieken op: het risico op een ongeval is het hoogst op de leeftijd van 12 en 16 jaar. Zo stijgt tussen de 11 en 12 jaar het risico op een ongeval met 80%, tussen 15 en 16 jaar stijgt het met meer dan 60%.
Jongens van 16
Voor jongens van 16 jaar ligt het risico het hoogst, met 340 slachtoffers per 100.000 inwoners. Dat is dubbel zoveel als op 14-jarige leeftijd en zelfs 4 keer meer dan bij de 10-jarigen.
Vias institute ziet twee verklaringen voor deze pieken. 12 jaar is typisch de leeftijd waarop veel kinderen zelfstandig naar school mogen gaan. Op 16 jaar beginnen jongeren zich vaak met andere vervoersmiddelen te verplaatsen, zoals met de bromfiets. Ze nemen vaker risicovol gedrag aan, ook ten opzichte van andere weggebruikers.
Einde van de schooldag
Het aantal ongevallen varieert naargelang het tijdstip en de dag van de week. Vias stelde een derde meer slachtoffers (34%) vast bij het einde van de schooldag, dan bij het begin van de schooldag. Er gebeuren ook meer ongevallen op donderdag- en vrijdagavond - 40% meer dan op maandagochtend. Vias vermoedt dat de vermoeidheid en de euforie op het einde van de school- of werkweek hier een rol in spelen, niet alleen voor de kinderen maar ook bij andere weggebruikers.
Verschillen per regio
De cijfers bevestigen ook het verschil in verplaatsingsgedrag in de verschillende regio's van België. In Wallonië is 40% van de slachtoffers tussen 3 en 18 jaar op weg naar school passagier in een auto. Dat is 3 keer meer dan in Brussel en in Vlaanderen. In Brussel is twee derden van de slachtoffers voetganger, in Vlaanderen is het slachtoffer in de helft van de gevallen een fietser.
Zelfstandig naar school?
Veel ouders vragen zich af vanaf welke leeftijd hun kind alleen naar school kan gaan. Dat hangt van een hele hoop factoren af, zoals de weg die het moet moet afleggen, of er daarbij druk of snel verkeer is, maar ook de maturiteit van het kind en zijn ervaring in het verkeer
Studies tonen aan dat voor de leeftijd van 8 à 9 jaar kinderen niet in staat zijn om alle verkeerssituaties de baas te kunnen. Het is ook belangrijk om de route naar school goed te verkennen en in te oefenen vooraleer een kind alleen op pad te sturen, besluit Vias.
Oortjes op de fiets
Veel jongeren gebruiken oortjes om naar muziek te luisteren, ook tijdens het fietsen. Wettelijk gezien mag dat, maar het is niet zonder risico. Uit onderzoek blijkt dat fietsers en voetgangers een verhoogde kans op een ongeval hebben wanneer ze het verkeer rond zich niet kunnen horen.
Uit het onderzoek van het Nederlandse verkeersveiligheidsinstituut SWOV bleek dat driekwart van de 12- tot 17-jarigen naar muziek luistert tijdens het fietsen. Bij 50-plussers is dat één op acht. SWOV schat dat het risico op een fietsongeval een factor 1.3 hoger is voor een fietser die tijdens het fietsen belt, de telefoon beantwoordt of muziek beluistert.
De SWOV beveelt daarom aan om jongere fietsers bewust te maken van dit verhoogde risico. Zij maken vaker gebruik van apparatuur en schatten het risico te laag in. De SWOV meent echter ook dat de gegevens van dit onderzoek onvoldoende informatie bieden om stelling te nemen voor of tegen een wettelijk verbod op apparatuurgebruik tijdens het fietsen.
In België flakkerde de discussie over een verbod op na een dodelijk ongeval met een fietser met oortjes in die geen voorrang verleende en op een personenwagen botste. De Fietsersbond is tegen een algemeen verbod, en wijst erop dat het weinig consequent zou zijn om oortjes te verbieden voor fietsers maar wel toe te laten dat autobestuurders naar luide muziek luisteren. De Fietsersbond vindt het belangrijker om werk te maken van een veiligere verkeersinfrastructuur voor fietsers.
In Frankrijk bestaat er sinds 2015 een algemeen verbod op het gebruik van oortjes, hoofdtelefoons of headsets tijdens het rijden. Het verbod geldt voor alle bestuurders van een voertuig. Het verbod geldt niet voor handvrije systemen die in de wagens of in motorhelmen gemonteerd zijn. Een overtreding wordt bestraft met een boete van 135 euro. Ook in Slovenië, Servië en Spanje is fietsen met oortjes of een koptelefoon verboden. In Duitsland mag de muziek niet te hard staan. Portugal koos voor een compromis: hier mag de fietser één oortje in hebben.