Covid-19: ervaringen uit een huisartsenpraktijk
De coronapandemie heeft de huisartspraktijken in maart in snelheid overvallen. Met welke problemen werden we geconfronteerd? En wat hebben de huisartsenpraktijken nu nodig?
Eind februari hadden we wel al enkele patiënten gezien met een eigenaardige fulminante pneumonie gevolgd door een snel overlijden. Na de berichten van China en Italië waren we op onze hoede voor de volgende weken. Maar begin maart werden we plots overspoeld door de pandemie die een grondige herstructurering van de praktijk met zich bracht.
Zaak is dat de frontlinie, de eerste lijn klaar staat om nieuwe uitbraken op te vangen
Onvoorbereid
Er is veel geschreven over het gebrek aan beschermingsmateriaal. Maar minstens evenzeer werden we geconfronteerd met het volledig gemis aan test/diagnosemateriaal. Meer als twee maanden hebben we blinde geneeskunde moeten uitvoeren. De tests waren wel beschikbaar in de tweede lijn maar niet waar ze misschien het meest nuttig waren: in de eerste lijn. Als de huisarts te velde over testmateriaal had beschikt zouden de eerste, niet altijd typische gevallen in de woonzorgcentra (WZC) snel herkend geweest zijn. De grote uitbraken waren mogelijk van bij de aanvang beter opgevangen.
Een tweede probleem was de gebrekkige gevalsdefintie - de criteria om te mogen testen. Deze liep continu achter op de feiten.
Verdachte patiënten konden niet getest worden omdat ze niet voldeden aan de strikte voorwaarden. In de beginweken stuurden we mogelijke gevallen voor een test naar de spoed maar een PCR kon niet uitgevoerd als de patiënt - met een pneumonie- niet in het ziekenhuis wenste te blijven. De patiënt vertrok dan zonder diagnose naar huis.
De landendefinitie klopte nooit met de reële situatie. Ook nu is de gevalsdefinitie nog steeds een hinderpaal om efficiënt te testen. Dit staat in contrast met andere laboratoriumtests die vrij en overvloedig aangevraagd kunnen worden
Alle middelen werden geconcentreerd in de tweede lijn. De eerste lijn bleef verweesd achter. Een schrijnend voorbeeld van de beginperiode was de zuurstof die niet beschikbaar in de WZC. Er werd heel wat energie gestopt in de oprichting van schakelcentra terwijl op hetzelfde moment sommige WZC verdronken in de problemen.
Sommige praktijken hebben zich heel snel aangepast aan de nieuwe situatie door de uitbouw van gescheiden consultaties die naast triage en tests ook zorg aanboden.
In tegenstelling met andere structuren was de ondersteuning van deze prakijken echter minimaal.
Het was daarnaast onrealistisch om aan te nemen dat er in maart en april nog maar één ziekte overbleef. Alleen dringende zorg was nog toegelaten. Vele patiënten bleven dan ook achter met hun 'minder dringende' problemen. Een verscheurende en onbegrijpelijke situatie voor een huisarts. De collaterale schade is weinig vermeld maar uit zich bijvoorbeeld in de verminderde kankerregistraties.
De coronapandemie zal weer verdwijnen maar de laattijdige gevolgen door de angst zullen we veel langer moeten blijven verzorgen.
Blijver
Corona blijft bij ons tot er een vaccin ter beschikking komt. Daarom moet er gezorgd worden dat de frontlinie (de eerste lijn) klaar staat om nieuwe uitbraken op te vangen.
Wat zijn de vragen vanuit een gewone praktijk?
- Hef de restricties op om te testen.
- Zorg voor voldoende en adequate tests en voldoende testcapaciteit voor covid-19 maar tevens voor andere aandoeningen, zoals RSV en influenza. Sommige labs meldden dat ze nu (in de zomer!) al aan hun plafond zitten voor C19-PCR. En dat er mogelijk gesnoeid zal worden in de testcapaciteit voor andere aandoeningen.
- De resultaten moet zeer snel beschikbaar zijn. Momenteel duurt het dikwijls nog 48-72 uur voordat het resultaat beschikbaar is. De reden voor de lange wachttijd is de gebrekkige capaciteit maar ook het tijdverlies tussen afname en uitvoering. Resultaten moeten de dag zelf beschikbaar zijn. Dat kan enkel door lokale verankering. Het is onbegrijpelijk en wraakroepend dat dit nog steeds een strijdpunt is na vier maanden crisis. Hoe kan men opvolgen en contactopsporing doen als het resultaat dagen op zich laat wachten? Dat dient een van de allerhoogste prioriteiten te zijn.
- In de acute fase moet er een verticale structuur rond één pathologie opgebouwd worden om de nood snel en efficiënt op te vangen - zeker voor de praktijken die niet uitgerust zijn om deze plotselinge uitdaging aan te kunnen. Maar voor de volgende fase dient deze verticale structuur horizontaal uitgebouwd te worden in de gewone praktijk. De huisartsen moeten de triage, de test en de zorg kunnen aanbieden in de eigen praktijk of via samenwerking met andere praktijken. Gebruik de zomer om dit te organiseren door afspraken en opleiding.
- Maak eenvoudige regels . Elke week moesten we als huisarts ellenlange documenten verwerken.
- Verminder de papierlast. Om een test af te nemen via een triagepost moet nu de informatie dubbel ingevoerd worden en moeten er 3 websites geopend worden.
- Zorg dat de tracing kort aansluit bij de gewone praktijk. De huisarts is een vertrouwenspersoon en meestal goed op de hoogte van reële situatie. De miljoenen euro's waren beter gespendeerd geweest aan het lokale niveau.
- De genomen maatregelen inzake social distance waren zeker verantwoord maar we moeten eveneens oog hebben voor de collateral damage. Er is inderdaad een nonchalante minderheid maar tevens een grote meerderheid die murw geslagen is door de angst, de smetvrees en eenzaamheid. De corona-epidemie was groot maar de gecreëerde chaos en angst is mogelijk nog groter. Oorzaken hiervan zijn wisselende regels met weinig consistentie, de kakafonie van tegenstrijdige meningen van experts en overheid. Er zou beter gesproken worden met één stem en één consistente en eenvoudige boodschap. Misschien zouden sommigen beter wat leren zwijgen. De coronapandemie zal zoals alles wel verdwijnen maar de laattijdige gevolgen van de angst zullen we nog veel langer moeten blijven verzorgen.