Merel zingt Beethoven
In 'Vogels als huisgenoten' onderzoekt musicologe en autodidacte ornithologe Len Howard (1894-1973) de individuele intelligentie van de vogels die haar omringen.
Ik heb een grote bewondering voor vogels. En laat dit een persoonlijke mening zijn: ik vind vogels de meest intelligente dieren op aarde, mens inbegrepen. Bovendien beschikken vogels over uitzonderlijke artistieke talenten: ik denk daarbij aan de muzikale composities en improvisaties waarmee ze hun stemmingen en verlangens en vertwijfelingen met andere schepsels delen, ik denk daarbij aan de architecturale juweeltjes die hun met liefde en toewijding zonder handen in elkaar geknutselde wiegjes wel zijn, waarin de eitjes worden uitgebroed en de jonge kuikens worden (op)gevoed. Die fascinatie voor vogels deel ik met Len Howard, waarvan Birds as Individuals uit 1953 nu door uitgeverij Cossee in een Nederlandse vertaling wordt uitgebracht.
Vioolconcert
Len Howard (1894-1973) was behalve natuurliefhebber ook altvioliste bij het London Symphonic Orchestra. Dankzij haar muzikale kennis slaagt zij erin de muzikale fraseringen van de vogels te ontleden en te noteren op de notenbalk. Met musicologische precisie ontleedt Howard het gezang van de vogels, beschrijft zij hun wisselende stemmingen, hoe ze de dageraad met een aanzwellende canon verwelkomen en hun stemmen rustig laten uitdoven bij het ondergaan van de zon. Heel opwindend wordt het wanneer de auteur in duet gaat met de merel, hoe ze zijn opwindend gezang beschrijft dat het voorspel vormt van de liefdesdaad bijvoorbeeld.
De auteur geraakt zelfs in extase wanneer ze de merel zomaar uit het niets het rondo uit Beethovens Vioolconcert hoort zingen. Prachtig hoe ze beschrijft dat de merel als een echte componist met de partituur aan de slag gaat en de volgende dagen improviseert tot hij de perfecte melodie gevonden heeft. Zij tekent er de notenbalken bij, met het wijzigende crescendo, accelerato, glissando in de evoluties van de merelpartituur. Wanneer hij klaar is met Beethoven, gaat de merel aan de slag met Johann Sebastian Bach. Heerlijk, een pracht van een boek dat niet alleen muziek- en vogelliefhebbers kan bekoren.
Wie meer wil weten over deze bijzondere dame die met de vogels leefde, leze bij dezelfde uitgeverij haar biografie Het vogelhuis door Eva Meijer.
Len Howard, Vogels als huisgenoten. Oorspronkelijke titel: Birds as Individuals, 1953, vertaald door Gr. Grose Roolfs. Uitg. Cossee, Amsterdam, 2020, 309 blz.