Van de hel naar het heldendom

Onder impuls van Dokters van de Wereld loopt in Kazerne Dossin, Mechelen, tot 25 oktober de fototentoonstelling 'Unsung heroes' of 'Onzichtbare heldinnen'. De Franse fotograaf Denis Rouvre, vooral bekend vanwege zijn ijzersterke portretten, stelt er 50 beklijvende foto's van vrouwen tentoon, elk met hun eigen, vaak schrijnende achtergrond, maar vooral ook hoopvol kijken naar de toekomst.

10 juni 2020

Dokters van de Wereld maakt deel uit van het internationale netwerk Médecins du Monde, een onafhankelijke medische ngo die in binnen- en buitenland opkomt voor het universele recht op gezondheid voor iedereen. De belangrijkste doelgroepen zijn kwetsbare groepen die vaak naast de nodige zorg grijpen. Het mag dan ook niet verwonderen dat vrouwen vaak deel uitmaken van die doelgroep. De Franse tak van Médecins du Monde nam het initiatief om hen een forum te geven.

Thomas Flamerion van Médecins du Monde: "Onze artsen komen heel vaak in contact met vrouwen die zorg nodig hebben. Vaak zijn ze door een hel gegaan, maar velen van hen groeiden ook uit tot sterke vrouwen. Net door wat ze hebben meegemaakt, werden ze voorvechtsters of spreekbuizen van hun gemeenschap. Zo ontstond bij ons het idee om die vrouwen een forum te geven, waar ze hun verhaal kunnen doen. We kwamen tot een samenwerking met Denis Rouvre om wereldwijd een aantal vrouwen te portretteren en hun verhaal te brengen."

Mensonterend

Elk van de 50 geportretteerde vrouwen getuigt over haar eigen onwaarschijnlijke verhaal: een strijd tegen armoede, seksueel misbruik, mishandeling, uitbuiting, discriminatie, verkrachting of stigmatisering. Maar elk van de vrouwen straalt ook hoop uit.

Uit de vaak mensonterende situaties waar ze zijn doorgegaan hebben ze kracht geput en kijken ze strijdvaardig en hoopvol vooruit. De portretten van Denis Rouvre tonen krachtige vrouwen. Vanuit de hel waar ze zijn doorgegaan zijn het onzichtbare heldinnen geworden, die vandaag vechten voor hun gezin, voor andere vrouwen, voor hun gemeenschap, voor hun vrijheid en voor respect.

Denis Rouvre: "We wilden het geweld in de wereld een gezicht geven door die vrouwen te fotograferen. Door de combinatie van hun getuigenis met het portret zetten ze in feite een sterk statement neer. Ik werk al 20 jaar rond de heroïek van de mens. Wat mij interesseert, is het individu op zich. Daarom lachen de vrouwen ook niet. De lach is een uitstalraam voor mij, een manier om iets te camoufleren. Met mijn foto's wil ik naar de essentie, ontdaan van alle gadgets, van alle gekunsteldheid. Het zijn sterke vrouwen en ze komen ook als sterk naar voor uit de momentopnames."

Clair-obscur

Met de belichting van zijn foto's haalt Rouvre zijn onderwerpen op een zeer specifieke manier naar de voorgrond. "Ik gebruik het licht om aan te geven waar de vrouwen voor staan. De foto hoeft niet noodzakelijk mooi te zijn. Ik vind mooie foto's vrij zinloos. Het licht gebruik ik om de waarde en de waardigheid van de vrouwen tot uiting te brengen. Daarom ook heb ik de vrouwen zelf laten kiezen waar ze wilden gefotografeerd worden, maar tegelijk heb ik vaak de achtergronden en de details onderbelicht. Vaak brengen die decors weinig extra's bij. Om de vrouwen zelf beter tot hun recht te laten komen heb ik op een bepaald moment beslist om de achtergronden niet of nauwelijks mee te nemen."

Veerle Vanden Daelen, conservator van Kazerne Dossin, is opgetogen over de nieuwe tijdelijke tentoonstelling. "Wij kregen het voorstel van Dokters van de Wereld en kregen enkele foto's te zien. Dat sprak ons meteen aan, omdat het sterk in het verlengde ligt van de vaste tentoonstelling van het museum. Ook tijdens de oorlog speelden vrouwen in het verzet vaak een heel belangrijke rol, maar die rol werd in de loop van de geschiedenis vaak onderbelicht. Vanuit de Holocaust en de mensenrechten was het een heel goed idee om die vrouwen ook hier de aandacht te geven die ze absoluut verdienen. Dat we de expo openden vlak voor de Internationale Vrouwendag gaf daar nog een extra dimensie aan."

Nog een tip voor wie de tentoonstelling bezoekt: als bezoeker heb je heel vaak de neiging om telkens de getuigenissen naast de foto's te lezen. Dat kan de aandacht wat van de foto's weghalen, maar net de combinatie van getuigenis en foto maakt het verhaal zo krachtig. Een absolute aanrader.