Coronagat bedraagt in Nederland vijf miljard
In de Nederlandse ziekenhuizen zou de 'omzet' uit gewone, planbare zorg door de coronacrisis in de maanden maart, april en een deel van mei met 47% gedaald zijn. Goed voor 2,1 miljard. Het totale prijskaartje van de pandemie loopt bij de noorderburen op tot ruim 5 miljard.
Dat staat in een brief gericht aan de Tweede Kamer van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). De website van de bank ABN AMRO maakt er melding van.
Directe kosten
Net zoals bij ons hebben de ziekenhuizen ook bij de noorderburen heel wat extra kosten gemaakt om de gezondheidscrisis het hoofd te bieden. Vooreerst is er de uitgestelde 'gewone zorg'. Uiteraard liepen de vaste (personeels)kosten door. Mensen met minder werk werden ingezet bij de zorg voor coronapatiënten of voor het verlenen van zorg op afstand aan chronische patiënten. De daling van de omzet wordt hier op 47% geraamd, goed voor 2,1 miljard minder inkomsten.
Bovendien steeg de nood aan acute zorg. Het monitoren van patiënten op een afdeling intensieve zorg is duurder dan gewone zorgverlening. De gemiddelde ligduur op IZ bedroeg tijdens de gezondheidscrisis 23 dagen. De extra kost raamt men op een half tot twee miljoen per maand per ziekenhuis. Of dit vergoed wordt, is - in de typische Nederlandse situatie - niet vanzelfsprekend. Het maakt geen deel uit van de afspraak tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars.
Daarnaast vallen ook extra uitgaven te noteren om afdelingen met en zonder besmettingen van elkaar te scheiden.
IZ-bedden
Verder zullen de Nederlandse ziekenhuizen zich in de toekomst beter moeten wapenen tegen eventuele nieuwe crisissen. Vergeleken met ons land beschikken de noorderburen over relatief weinig IZ-bedden. Berekeningen van onder andere de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care gaan er vanuit dat er structureel 600 extra IZ-bedden nodig zijn. Het prijskaartje dat aan elk IZ-bed hangt, bedraagt circa één miljoen. Met andere woorden: nogmaals 600 miljoen extra kosten ten gevolge van covid-19.
Meer IZ-bedden lijken in België niet direct nodig. Maar het vervolg van het verhaal klinkt ons wel bekend in de oren. De marges zijn ook in Nederland minimaal. En dus vreest de NVZ dat de ziekenhuizen helemaal kopje onder zullen gaan. De vereniging pleit ervoor dat de overheid de extra kosten en het gemis aan omzet volledig zou compenseren. "Temeer daar de ziekenhuizen een enorme toewijding hebben getoond om Nederland door de coronacrisis te helpen", zo luidt het.
Digitalisering
Volgens NVZ brengt ook de anderhalvemeterregel extra kosten met zich mee. De looproutes moeten worden aangepast én er zullen minder mensen naar het ziekenhuis komen. Dat impliceert dan weer dat een deel van de chronische zorg op afstand kan/moet geleverd worden. Dat is enkel mogelijk dankzij digitalisering die door de crisis een flinke boost krijgt. Positief nieuws, vindt de NVZ. De verdere uitrol zou in 2021 een besparing van 2 tot 3% kunnen opleveren. Meegenomen maar onvoldoende om de factuur van de crisis volledig uit te wissen.
Ook Belgische ziekenhuizen hebben injectie nodig
De activiteiten van de ziekenhuizen zijn fors gedaald, toont een enquête van Zorgnet-Icuro duidelijk aan. Om de komende periode te overbruggen zijn nieuwe steunmaatregelen nodig.
In april gaf de regering een miljard euro aan de ziekenhuizen als voorschot om de moeilijke periode te overbruggen. Zorgnet-Icuro verwacht dat de ziekenhuizen daarmee de periode van mei en juni kunnen overbruggen. Maar de liquiditeitsproblemen zijn nog lang niet opgelost.
Teleconsultaties
De organisatie bevroeg de ziekenhuizen over de daling van de activiteit de voorbije maanden. Die was, niet onverwacht, behoorlijk groot. Het aantal ziekenhuisopnames ging 44% achteruit. Daarvan waren 83% niet-covidgebonden opnamen - covid-19-patiënten waren goed voor 17% van de opnamen. Deze patiënten verblijven ook langer in het ziekenhuis, waardoor het aantal ligdagen 'maar' met 31% verminderde.
Andere activiteiten daalden nog meer uitgesproken:
? het aantal geplande ingrepen in het OK ging met 76% achteruit;
? de activiteit in het dagziekenhuis verminderde met 61%;
? vooral het chirurgische dagziekenhuis leed daaronder: -87%;
? de ambulante consultaties verminderden met 67%
Een kwart (23%) van de ambulante consultaties gebeurde via teleconsultatie.
Het aantal consultaties op de spoed daalde dan weer wat minder: minus 27%. Daarvan waren er 27% covidgerelateerd.
Bijkomende maatregelen
Uiteraard gingen de dalende activiteiten gepaard met dalende inkomsten. Tegelijk moesten de ziekenhuizen wel snel extra capaciteit kunnen creëren voor de gescheiden opvang van covid-19-patiënten. Er werden meer bedden voor intensieve zorg aangemaakt.
Dat alles kost geld en de ziekenhuizen zitten al in slechte financiële papieren, met nauwelijks enige marge. De meest recente MAHA-studie toonde aan dat in 2018 een derde van de instellingen in het rood zat. Zorgnet-Icuro waarschuwt dan ook dat het voorschot van een miljard niet zal volstaan om de komende periode te overbruggen.
Ziekenhuizen moeten paraat blijven en een tweede piek kunnen opvangen. Maar de overheid dient bijkomende maatregelen te nemen om de instellingen zelf overeind te houden, zo luidt het nog.