Ontdekking 'super-DC' verrast onderzoekers
In het heetst van de strijd tegen het coronavirus heeft een internationaal team van wetenschappers een nieuw type antigeenpresenterende cel ontdekt. Hiermee wordt brandhout gemaakt van een ingeburgerd concept in de immunologie. And make no mistake: er is een link met covid-19.
Wanneer ons lichaam met een infectie te kampen heeft, worden dendritische cellen (DC) geactiveerd. Ze nemen de indringer op en presenteren de antigenen daarvan aan de cellen van het immuunsysteem, die ermee aan de slag gaan. Daarom worden die dendritische cellen ook antigeenpresenterende cellen genoemd.
Er bestaan verschillende types antigeenpresenterende cellen. Het conventionele type scant voortdurend onze weefsels af naar indringers, zelfs als alles rustig is. Maar bij infectie komt een ander type in beeld. Tot voor kort dacht men dat het 'infectieuze' type ontstond uit de monocyten.
Dat dit laatste een misvatting is, blijkt uit een studie uitgevoerd door de teams van Bart Lambrecht, Martin Guilliams, Hamida Hammad en Charlotte Scott (medewerkers van het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek) en internationale collega's.
De onderzoekers bestudeerden muizen met een ernstige virale infectie. Met de single-cell RNA-expressietechnologie konden ze de cellen die aan de immuunreactie deelnemen, precies typeren.
Zelf waren ze verrast door het resultaat. Uit hun bevindingen bleek dat monocyten wel degelijk kunnen differentiëren tot dendritische cellen, maar dat die dendritische cellen zich niet als antigeenpresenterende cellen gedragen. Ze ontdekten een nieuw celtype, dat bij infectie wél antigeenpresenterende eigenschappen heeft. Het kreeg de naam 'inflammatory type 2 conventional DC', of kortweg inf-cDC2. Het leidde immunologen oorspronkelijk om de tuin omdat het typische eigenschappen van monocyten, macrofagen en conventionele dendritische cellen combineert. Super-DC, noemen de onderzoekers de veelzijdige cel.
Convalescent plasma
De studie bracht nog meer aan het licht. "Een van de unieke karakteristieken van de super-DC's is dat ze functionele Fc-receptoren tot expressie brengen voor de antilichamen die worden aangetroffen in het plasma van patiënten die hersteld zijn van covid-19", zegt hoofdonderzoeker Cedric Bosteels.
Geen geringe ontdekking. "Via die Fc-receptoren binden de super-DC's aan antistoffen en antistof-antigeencomplexen", duidt Bart Lambrecht. "Zo komt het antigeen van het virus terecht in de super-DC, die vervolgens een zeer duidelijke immuunrespons in gang zet." Anders gezegd, convalescent plasma versterkt de werking van het immuunsysteem via interactie met de super-DC's.
Bosteels C. et al. (2020). Immunity. 52: 1 - 18. Doi: j.immuni.2020.04.005.