Bittere tranen

In de wereld van de oude muziek is Graindelavoix een van de meest fascinerende ensembles. Onder de artistieke leiding van Björn Schmelzer heeft de groep zich terecht een plaats op de internationale scène weten te veroveren. Hun programma's zijn stuk voor stuk pareltjes, goed overdacht ook, die met internationaal gerekruteerde zangers tot klinken worden gebracht.

De nieuwste opname van Graindelavoix legt de integrale uitvoering van de Tenebrae van Carlo Gesualdo vast. Deze gezangen werden oorspronkelijk a capella uitgevoerd tijdens de nachten die Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag voorafgingen. Elke nacht werden er negen, vaak eenstemmige lamentaties gezongen, en daarop volgde telkens een meerstemmig responsorium. Het was de gewoonte om na afloop van elk stuk een kaars te doven, zodat het officie in het donker eindigde.

Gesualdo, een telg uit de beroemde Borromeo-familie, zette in 1611 de responsoria meerstemmig op muziek. De eerste gezangen gaan over Jezus die door zijn apostelen verraden en alleen gelaten wordt. De tweede groep gaat over zijn dood en in de derde reeks staat het klagen en treuren centraal.

Deze thematiek lag de getormenteerde componist Gesualdo wel. Nadat hij zijn overspelige vrouw en haar minnaar had vermoord, leefde hij met zijn nieuwe vrouw teruggetrokken in de buurt van Napels, werd er als zonderling en paranoïde bestempeld, liet zich naar verluidt ook geselen omdat hij zich met de lijdende Christus vereenzelvigde. Het mag dan ook niet verbazen dat ook de muziek van Gesualdo een uniek geluid laat horen: onvoorspelbaar, gedurfd en atypisch voor zijn tijd. De integrale uitvoering van de Tenebrae trekt je meer dan drie uur lang in die bijzondere wereld waar muziek de tijd doet stilstaan en ruimte maakt voor mystiek en voor introspectie. Met dank aan Graindelavoix die hier een grootse prestatie neerzetten.

De cd Tenebrae van Gesualdo is uit bij Glossa GCD P32116