Beschermend materiaal: het grote knelpunt
Vorige week publiceerde Vivel vzw de eerste algemene resultaten van de Covid-barometer voor de eerste lijn. Een prototype voor hoe we in de toekomst zaken in de eerste lijn zullen meten, meent professor Bert Aertgeerts van het Leuvense ACHG.
Het eerste weekrapport van de covid-barometer in de eerste lijn vatte de resultaten samen afkomstig van 1.828 praktijken (goed voor 4.365 huisartsen). Hoewel de covid-barometer in Vlaanderen gestart is, kunnen artsen uit heel België eraan deelnemen. Vlaanderen is goed voor 57% van de deelnemende praktijken. Er namen ook 79 triageposten deel.
Waakzame eerste lijn
Een belangrijk resultaat: huisartsen vangen het merendeel van de klachten op, ook bij vermoedelijke covid-19-patiënten. Professor Aertgeerts: "Onze praktijk heeft het geluk te beschikken over een apart lokaal aan de overzijde van de straat. Daar houden we onze covid-consultaties." Met een beurtrol voor de huisartsen van de praktijk. Het is belangrijk oog te blijven hebben voor andere urgenties, laat Aertgeerts weten: "Eén patiënt moesten we urgent doorverwijzen. Die bleek een meningitis te hebben."
Ook voor het triagecentrum is er een beurtrol. Aertgeerts is vooral vol lof voor de haio's, die de risico's wel kennen maar met "hart en ziel" de taken vervullen die horen bij het beroep waarvoor ze hebben gekozen.
"Wat we zien is dat, als mensen niet de eerste zeven dagen opgenomen worden, ziekenhuisopname onwaarschijnlijk wordt. Wat we ook zien is dat de aandoening snel verergert, binnen een paar uur is ziekenhuisopname plots nodig. We drukken onze patiënten op het hart ons te bellen als ze voelen dat ze achteruitgaan - we zijn bereikbaar! We proberen zelf zeer geregeld te bellen, om te vragen hoe het gaat. We doen huisbezoeken, als dat nodig is."
Bescherming
"Het grote knelpunt dat uit de barometer naar voren komt, blijft het tekort aan materiaal. We hebben de tekorten mooi in kaart gebracht. Maar leveringen komen er met mondjesmaat. En je moet er zelf blijven op zoek naar gaan - dat is lastig. De organisatie vordert maar moeizaam. Ik wil naar niemand een steen werpen, het is helemaal niet zo evident - maar het blijft een groot probleem."
De barometer is het officiële communicatiekanaal. "De crisiscel krijgt de resultaten. Ook de eerstelijnszones en de professionele organisaties - voor de huisartsen: Domus Medica, de kringen, de verantwoordelijken voor de wachtdiensten. Als praktijken problemen ondervinden, kunnen de voorzitters van de kringen/de wachtdiensten bijspringen. In sommige regio's draait dat goed, maar dat is niet overal zo. Deze huisartsen met een coördinerende taak staan nu net als de CRA's onder stevige druk. Ze steken er heel wat tijd in, soms ten koste van hun eigen praktijk. Maar je hoort ook wel het verhaal van een huisarts die zonder schorten zat, dat signaleerde via de barometer en vervolgens een telefoontje kreeg van de voorzitter van de wachtkring, die voor nieuwe had gezorgd."
"Er moet van de overheid toch wel respons komen op de tekorten die artsen via de barometer signaleren. Anders gaan ze misschien ook niet blijven rapporteren. Aan de andere kant blijft het juist wel belangrijk de problemen te signaleren. De instanties kunnen dan zeker niet zeggen dat ze niet op de hoogte waren."
De mensen van Vivel vzw beschikken maar over een kleine ploeg. "De Eerstelijnszones staan overigens nog maar pas in de steigers, en ze worden geconfronteerd met de grootste gezondheidscrisis van deze tijd. Ik was er niet bij toen de Spaanse griep losbarstte, maar deze pandemie kan ook wel tellen."
Opsteker voor Vivel
De Covid-barometer is snel tot stand gekomen door de hechte samenwerking van een groep van mensen, voor wie Bert Aertgeerts zijn grote waardering wil uitspreken. "We wilden de barometer opstarten voor de huisartsen vanuit het ACHG, tezamen met de collega's uit Antwerpen en Gent, maar we wilden dat wel GDPR-conform doen. We kregen daarvoor de medewerking van Johan van Bussel van healthdata.be (Sciensano).
"Toen bleek dat ook andere beroepsgroepen met een meting bezig waren (de apothekers, de thuisverpleegkundigen,...), hebben we met plezier Vivel vzw de leiding laten nemen. Vivel-directeur dr. Caroline Verlinde heeft er zich volop achter gezet." Zo is er één platform gekomen voor al die groepen. De barometer is het officiële instrument geworden.... "Ook start-upbedrijfjes zoals Vioras hebben zich trouwens onbaatzuchtig ingezet om dit mee mogelijk te maken."
De barometer heeft de solidariteit tussen de beroepsgroepen versterkt, beaamt Aertgeerts. En het levert een vliegende start op voor Vivel en voor de Eerstelijnszones.
Correcte toepassing zuurstoftherapie
Wanneer we het gesprek met professor Aertgeerts hebben, is Cebam nog bezig met de validatie van twee documenten over zuurstoftherapie. Een BestBET, onder redactie van professor Jan Verbakel, en een richtlijn rond palliatieve therapie. Die zullen binnenkort verschijnen (de BestBET o.m. op de Covid-pagina van het ACHG).
Toediening van zuurstof met een neusbril in een woonzorgcentrum is erg risicovol, onderstreept Aertgeerts. De kans op een aerosol met virus is erg groot, het zorg- personeel moet extra beschermd zijn: FFP2-maskers, beschermende kleding,... Zuurstoftherapie is niet de aangewezen therapie als er geen hypoxemie is (saturatie >92%). Bij hypoxemie is de afweging complexer maar is zuurstoftoediening ook geen routinemaatregel. Voor beademing wordt de patiënt, rekening houdend met de toestand en de DNR-code/vroegtijdige planning, overgebracht naar het ziekenhuis.