Erfgoed voor welzijnssector

BOEKEN De Vlaamse erfgoedorganisatie FARO wil de welzijnssector bewust maken van het potentieel dat erfgoed in zijn diverse vormen in zich draagt, niet enkel om het herstel van patiënten te helpen, maar ook om zijn of haar algemeen 'wel-voelen' te bevorderen. Een nieuwe publicatie bundelt 'good practices' en (ook buitenlandse) voorbeelden.

12 maart 2020

Als ik het verhaal breng voor mensen uit de zorgsector zijn de reacties vaak heel positief, vertelt Bart De Nil die zich bij de erfgoedorganisatie FARO onder andere bezig houdt met het domein welzijn. "Maar ik hoor dat dit voor vele zorgverleners onontgonnen terrein is. ' Dat wisten we helemaal niet', klinkt het dan."

"Sinds 2015 zijn we bezig om de link te leggen tussen cultureel erfgoed en gezondheid. Er bestaan een reeks mooie voorbeelden van, niet enkel in Groot-Brittannië, ook in de VS en Scandinavië, hoe erfgoed in zijn brede vorm kan bijdragen tot het genezingsproces en globaal herstel van patiënten of mensen die te maken hebben met een bepaald ziektebeeld."

De traditie om beide domeinen met elkaar te koppelen, is relatief jong. Manifestaties als Te Gek!? of exposities van personen met een psychiatrisch of dement ziektebeeld duiken wel eens op in de media. FARO zelf wijst op praktijken waarbij de fysieke omgang met objecten uit het verleden in het kader van herstelprocessen voor burn-out of zelfs een hartaanval gebruikt wordt. Maar over het algemeen staat zulke aanpak in Vlaanderen en bij uitbreiding België echter nog in de kinderschoenen.

Werkgroep

Onder impuls van Bart De Nil werd alvast een (internationale) werkgroep opgestart waarin experts op het gebied van cultureel erfgoed, gezondheid en welzijn samen nadenken over en werken aan de uitbouw van een welzijnsaanbod voor en door erfgoedorganisaties, en dat in samenwerking met de sociale en zorgsector.

"De Wereldgezondheidsorganisatie publiceerde recent een review summary over dit onderwerp. Met ons boek Cultural heritage for wellbeing willen we ook een referentiewerk zijn én inspiratie bieden. Als we een stukje kunnen bijdragen tot bewustwording en fungeren als eyeopener, zowel voor artsen als paramedici, zetten we al een eerste stap. Er zijn inderdaad al een aantal boeiende voorbeelden terzake*."

Maar de ambitie reikt verder: "Ik kan wel overtuigd zijn dat een bepaalde aanpak een positieve invloed heeft, toch moeten we een stap verder durven zetten en via evidence based onderzoek methodieken en bewijs aanreiken dat deze of gene aanpak wel (of net niet) werkt. En van daaruit kunnen we tegelijkertijd ook gaan werken aan het opzetten van trainingspakketten voor de zorgsector. Als we daarin slagen, kunnen we die link tussen erfgoed en welzijn op termijn verduurzamen."

Voorbeeld

Adviseur De Nil wijst met stip op een pilootproject in Antwerpen waar de Herstelacademie (een koepel van geestelijke gezondheidsorganisaties in het Antwerpse), het museum Plantin Moretus, het Archief en het Letterenhuis samenwerken. "Daar biedt men ambulante patiënten een specifiek aanbod dat geïntegreerd wordt in hun revalidatieprogramma's, terwijl die informatie ook verspreid wordt naar hulpverleners."

Dat specifieke of doelgerichte aanbod is wel relevant: "Het gaat er niet om een patiënt zomaar naar een museum te sturen of te zeggen ' ga eens wandelen in het bos'. Uiteraard gaan wij een hart- of psychiatrisch patiënt niet genezen, maar net door zulke partnerships kunnen wij als erfgoedorganisaties wel een steentje bijdragen tot het globale herstel."