Obesitas zet HFPEF-paradox neer.
CARDIOLOGIE Obesitas is een welbekende risicofactor voor hartfalen met bewaarde LVEF. Maar een prospectieve studie van dr. Sibille Lejeune en collega's toont aan dat een lage BMI een krachtige, onafhankelijke voorspellende risicofactor is voor sterfte bij de betrokken patiënten. Een dergelijke paradox interpelleert. Grondig speurwerk moet de onderliggende mechanismen blootleggen.
Deze prospectieve studie wou een beeld scheppen van hoe hartfalen met bewaarde LVEF (heart failure with preserved ejection fraction, HFPEF) zich in België voordoet. In totaal werden 186 patienten met HFPEF opgenomen. Dat gebeurde ofwel naar aanleiding van een hospitalisatie voor acute decompensatie, ofwel via een ambulant routineconsult.
De gemiddelde leeftijd bedroeg 78 jaar. De populatie omvatte 62% vrouwen. De gemiddelde BMI was 29. Bijna de helft van de patienten bevonden zich in NYHA-stadium III-IV en 67% was al eens gehospitaliseerd voor acute decompensatie van hartfalen. Het ging dus om ernstig zieke personen.
Wat de cardiale antecedenten betreft: 32% had coronair lijden, 63% hadden een voorgeschiedenis van voorkamerfibrillatie en 95% had hypertensie. Daarnaast leed 38% aan diabetes type 2, had 14% al eerder een beroerte ontwikkeld en leed 10% aan COPD. Bij 60% vond het labo een eGFR < 60 ml/min. Voor de volledigheid moet nog gezegd dat de gemiddelde waarde van NT-proBNP 1.927 pg/ml bedroeg.
De follow-up duurde gemiddeld 2,5 jaar. Het primaire eindpunt maakte de som van hospitalisatie voor hartdecompensatie en mortaliteit door alle oorzaken. Het secundaire eindpunt betrof de mortaliteit door alle oorzaken.
Paradox
Tijdens de follow-up van 2,5 jaar werd 49% van de patiënten gehospitaliseerd voor hartdecompensatie en overleed 31%. Het primaire eindpunt werd bereikt door 63% van de patiënten. Eén vaststelling trok in het bijzonder de aandacht van de onderzoekers: de sterkste voorspellende factor voor sterfte door alle oorzaken bij patiënten met HFPEF bleek een lage BMI te zijn. Hoe hoger iemands BMI, hoe minder risico hij of zij had om te overlijden. Daarnaast trof men het laagste risico van overlijden door alle oorzaken aan bij patiënten van wie de leeftijd lager was dan de gemiddelde leeftijd. Dit waren patiënten van ongeveer 73 jaar. Het waren meestal vrouwen met diabetes type 2.
De onderzoekers staan hier dus voor een paradox. In eerste instantie moeten hun bevindingen bevestigd worden. Als ze juist blijken, is het zoeken naar een verklaring. In afwachting mogen we misschien toch concluderen dat het belangrijk is het gewicht van patiënten met hartfalen te bewaken. De voeding moet geoptimaliseerd worden om ernstig gewichtsverlies te vermijden.
Lejeune Sibille et al. Heart failure with preserved ejection fraction in Belgium: baseline characteristics and outcomes of a real life cohort. BSC 2020 congress, 13/02/2020, Brussels.