Tips voor motiverende gesprekken met de patiënt
2020 werd uitgeroepen tot 'International Year of the nurse and midwife' en dus verdient ook een thema uit het programma voor hematologisch verpleegkundigen op het jaarlijkse BHS-congres onze aandacht: motiverende gespreksvoering en zelfmanagementondersteuning.
Het motivationeel interview is voor alle zorgverleners belangrijk. Het haalt immers niet veel uit als de verpleegkundige er alles aan doet om de patiënt te motiveren om gedrag ten opzichte van zijn ziekte, medicatie, levenswijze ... te veranderen, terwijl de arts een paternalistische therapeutische stijl aanneemt. Volgens Marijke Quaghebeur (UZ Gent) is een andere insteek nodig om de patiënt te motiveren zijn gedrag te veranderen en hem er vertrouwen in te geven dat hij dat ook zal kunnen.
Wat niet werkt
Enkele onjuiste attitudes uit het perspectief van de zorgverlener: afkeuren, beschuldigen, confronteren met eigen mening of waarden, discussies aangaan, etiketteren, foutief inschatten van de betekenis van wat de patiënt zegt, te veel of te weinig sturing geven, dreigen, commanderen, overtuigen, veroordelen, ...
Ook ongevraagd advies geven, hoort niet. Beter is het om bijvoorbeeld aan de patiënt te vragen, 'mag ik u wat meer informatie geven over...' of 'is het oké voor u om uit te leggen dat medicatie belangrijk is'. Het vragen van toestemming werkt altijd beter dan informatie opdringen.
Wat is er nodig voor gedragsverandering?
De patiënt moet het belang van verandering inzien ('hoe belangrijk is het voor u op dit moment dat er iets verandert?'), vertrouwen in eigen kunnen ('in welke mate acht u zichzelf op dit moment in staat om iets te veranderen?') en bereid zijn te veranderen ('in welke mate bent u bereid om op dit moment iets te veranderen?'). Door de patiënt te laten antwoorden op een schaal van 0 tot 10, kan hierop verder worden ingespeeld. Technieken die dan kunnen worden aangewend zijn reflectief luisteren en de weerstand verkennen (bijv. als de patiënt gestopt is met het innemen van medicatie, vragen: wat stoort u het meest ?), inspelen op de redenen die de patiënt zelf aangeeft voor verandering (bijv. scoort hij 4/10, kan worden gevraagd: u scoort 4/10, waarom scoort u niet lager? Wat ziet u toch als voordelen?), laten herhalen van de zelfmotiverende uitspraken die de patiënt al heeft gedaan (bijv. de wil om te genezen), empathisch provoceren, positief bekrachtigen...