Literatuur onder de toonbank

EXPO Onder het motto 'Vier Valentijn in stijl' wordt vanavond met een bijzondere finissage de expo 'Porno, pulp & literatuur' in de eerbiedwaardige Erfgoedbibliotheek Antwerpen afgesloten. Actrice Katrijn Van Bouwel brengt erotische verhalen in intieme setting, gepassioneerd verzamelaar Bert Sliggers toont zijn collectie pikante pop-up paper art en troubadour Jan De Smet zingt ondeugende liedjes.

13 februari 2020

De tentoonstelling in die prachtige antieke Nottebohmzaal heet een ontdekkingstocht te zijn "door een onbekend en lang verzwegen deel van de Vlaamse literatuur- en cultuurgeschiedenis". Het gaat namelijk over de zogeheten 'vieze boekjes' die in het preinternettijdperk stiekem onder de toonbanken van boekhandels en krantenwinkels verkocht werden. Enerzijds de blootblaadjes waarin plaatjes prijkten van de eerste Vlaamse playmates, anderzijds de pulp- en pornoroman waarin verschillende genres zich onderscheiden op de schaal tussen softporno en hardcore.

Van Boon tot Geeraerts

Maar hoe komt deze pulpliteratuur in een instelling als de Erfgoedbibliotheek terecht? Hendrik Conscience die zijn naam aan de instelling ontleent, zal wel even geschrokken zijn. Maar onderschat bibliothecarissen en curatoren niet: er is wel degelijk een link tussen porno & pulp en eerbiedwaardige literatuur.

Blijkt namelijk dat Walter Soethoudt, uitgever van literair aanzien, zich onder schuilnamen als Dunald Dock of Winnetou Stradivarus ook op die markt begaf. Met in zijn spoor een hele serie Vlaamse topschrijvers die ook wel eens een playmate wilden interviewen of een sappig verhaal schrijven. Zo publiceerde Jef Geeraerts onder de schuilnaam Claus Trum pornoroman De Fotograaf, terwijl Louis-Paul Boon zijn eigen naam zette onder de beruchte pornoparodie Mieke Maaikes Obscene Jeugd. Bovendien werd er in de 'serieuze' literatuur van toen ook behoorlijk wat aandacht geschonken aan seks. Denken we bijvoorbeeld aan Jef Geeraerts met Gangreen, aan de erotische poëzie van Hugo Claus of Paul Snoeck, en in Nederland aan de ophefmakende romans van Jan Cremer en Jan Wolkers.

Is het niet de taak van een Erfgoedbibliotheek om het literaire erfgoed te bewaren en te ontsluiten voor deze en volgende generaties? Het thema pulp & porno werd lange tijd als oninteressant gezien, maar daar is de jongste tijd verandering in gekomen. Blijkt namelijk dat de socio-culturele impact van dit fenomeen op de samenleving aanzienlijk was, zoals dat vandaag ook het geval is met internetporno die niet meer sluiks onder de toonbank verhandeld wordt, maar open en bloot voor eenieder voor het grijpen ligt. Een pluim voor deze geweldige expo die uw Valentijn vandaag 14 februari een extra prikkel kan geven.