Mysterieuze raadselcanon ontcijferd

DOCU De Belgische kunstenares Ana Torfs realiseerde in 1998 haar eerste en enige langspeelfilm, 'Zyklus von Kleinigkeiten'. Ze baseerde zich hiervoor op Ludwig van Beethovens zogenaamde conversatieschriften, notaboekjes waarmee zijn gasten met de doof wordende componist konden communiceren.

13 februari 2020

Tussen documentaire en fictie in verschijnt de wereld van Ana Torfs in fragmenten en in onbelangrijke details. Boven actie en een bewogen fresco van gebeurtenissen verkiest zij een soort lumineuze stilte. De camera blijft stilstaan op gezichten, landschappen en voorwerpen. Ze roepen een verleden op dat moeilijk te duiden is. De Beethoven die ze in haar Zyklus von Kleinigkeiten evoceert lijkt de vraag op te roepen of we Beethoven eigenlijk wel kennen. Zo brengt Ana Torfs een fascinerend en onverwacht beeld van de geschiedenis.

Ter gelegenheid van de digitalisering van deze film door het Koninklijk Belgisch Filmarchief en het Nederlandse Eye Filmmuseum, werkten Ana Torfs en Ictus een kort concert uit dat klinkt voor de projectie van de film. Die combinatie wordt naar aanleiding van het Beethoven jaar door het Ictus Ensemble uitgevoerd in Antwerpen, Brussel en Mechelen.

De twee componisten-uitvoerders, Aurélie Lierman (stem) en Jean-Luc Fafchamps (piano, stem), komen samen met Lucy Grauman (stem en euphonium), George van Dam (viool) en Géry Cambier (contrabas en falset) voor een muzikale performance. De muzikanten die spelen en zingen, verkennen op een eigenzinnige manier de laatste compositie die Beethoven schreef in december 1826: de zogenaamde raadselcanon Wir irren allesamt, nur jeder irret anders (Wij dwalen allemaal, maar ieder dwaalt op zijn eigen manier). Deze speculatieve, cryptische en speelse oefening leidt onvermijdelijk tot een ongedwongen gebeuren tussen vrienden in de woonkamer.