Gewichtloosheid kan vena jugularis opstoppen
RUIMTEVAARTGENEESKUNDE Volgens een studie van de NASA kan een langdurig verblijf in een toestand van gewichtloosheid leiden tot stase. Bij een aantal astronauten ontstaat zelfs een retrograde bloedstroom in het bovenlichaam, wat een groot risico op trombose inhoudt.
Het was al bekend dat een langdurig verblijf in de ruimte invloed heeft op de gezondheid van de astronauten: spierverlies, extensie van de wervelkolom, gezichtsstoornissen, ontkalking van het bot, geheugenstoornissen, vervorming van het hart, stijging van de lichaamstemperatuur... Nu werd nog een ander risico ontdekt: stase en zelfs retrograde bloedstroming in de vena jugularis interna.
Een internationale groep nam de medische gegevens door van 11 astronauten (9 mannen en 2 vrouwen) die gemiddeld 210 dagen aan boord van het internationale ruimtestation ISS waren verbleven. Ze voerden een duplexechografie van de vena jugularis interna uit voor meting van de oppervlakte van een dwarsdoorsnede, de druk, de bloedstroom en eventuele trombusvorming in zittende en liggende houding en met het hoofd 15° naar beneden gekanteld voor het vertrek en ongeveer 40 dagen na de terugkeer.
Die metingen werden ook tijdens het verblijf in de ruimte uitgevoerd na ongeveer 50 en 150 dagen tijdens normale vluchtomstandigheden en bij toepassing van een negatieve druk op het onderlichaam. De gegevens werden geanalyseerd in juni 2019.
De conclusies zijn eigenlijk vrij verontrustend voor ruimtereizigers. Na ongeveer 50 dagen werd bij zes astronauten stase of een retrograde bloedstroom in de vena jugularis interna vastgesteld. Retrospectief werd bij één astronaut een occlusie van de vena jugularis interna vastgesteld en bij een andere een partiële trombose. Bij beiden werd een antistollingstherapie gestart.
Een onverwachte ontdekking dus. Verder onderzoek naar de risico's die astronauten lopen in de ruimte, is dus zeker wenselijk. Negatieve druk op het onderlichaam zou een veelbelovende tegenmaatregel kunnen zijn om de veneuze bloedstroom in het bovenlichaam tijdens een ruimtevlucht te verbeteren.
JAMA network open 2019; doi: 10.1001/jamanetworkopen.2019.15011.