Stop met overmatig gebruik van snel- en kortwerkende ß2-agonisten
Snel- en kortwerkende ß2-agonisten (SABA) hebben niet zo'n goede naam. Overmatig gebruik van SABA wijst op een slechte controle van het astma. De GINA-richtlijnen van 2019 pleiten dan ook terecht voor een beperking van het gebruik van SABA.
En dat pleidooi is niet onbelangrijk, te oordelen naar een studie die een Poolse groep heeft gepresenteerd op het jaarlijkse congres van de European Respiratory Society (ERS 2019). De vorsers hebben het gebruik van SABA bij volwassen astmalijders (18-64 jaar) tijdens het jaar 2018 berekend aan de hand van de gegevens van 5.600 apotheken.
In het totaal ging het om 91.673 astmalijders. 5,7% werd enkel behandeld met een SABA, 6,5% kreeg enkel inhalatiecorticosteroïden (ICS), 7,9% kreeg langwerkende ß2-agonisten (LABA) en 80% een combinatie van een ICS en een LABA. 100% van de patiënten die ICS kregen, en 40% van de patiënten die een ICS én een LABA gebruikten, hadden tevens voorschriften gekregen voor een SABA.
29% van de patiënten die een ICS kregen, en 37% van de patiënten die een ICS plus een LABA kregen, hadden in 2018 minstens 3 inhalatietoestelletjes met een SABA gebruikt. 5,6% van de patiënten had in 2018 voorschriften voor minstens 12 inhalatietoestelletjes met een SABA gekregen.
SABA werden hoofdzakelijk voorgeschreven door huisartsen (75% in de groep die enkel een SABA gebruikte, 60% in de groep die enkel een ICS gebruikte, en 59% in de groep die een ICS plus een LABA gebruikte). De longartsen hebben blijkbaar al begrepen dat het gebruik van SABA dient te worden beperkt: het aantal voorschriften voor SABA afgeleverd door longartsen bedroeg in 2018 respectievelijk 5%, 13% en 19%.
Frequent gebruik van SABA correleert met een hoger risico op astma-aanvallen en overlijden als gevolg van astma, maar daar blijft het niet bij. Op het congres van de ERS 2019 hebben Zweedse auteurs een studie gepresenteerd, waarvoor ze zijn uitgegaan van de vermaarde Scandinavische registers. Ze hebben de correlatie onderzocht tussen het gebruik van SABA en de sterfte ongeacht de doodsoorzaak bij 365.324 astmalijders van 12 tot 45 jaar die gedurende 12 maanden na elkaar tussen 2006 en 2014 minstens twee voorschriften hadden afgegeven aan de apotheker. Tijdens het eerste jaar na inclusie in de studie (datum waarop de informatie voor de tweede keer werd verzameld) had 30% van de patiënten meer dan 2 inhalatoren met een SABA (150 doses) gekregen. 21% had er 3 tot 5 gekregen, 7% 6 tot 10 en 2% 11 of meer. Tijdens de follow-up zijn 2.564 patiënten overleden
Zoals meerdere studies al hadden aangetoond, was het aantal astma-aanvallen hoger bij de patiënten die ≥ 2 inhalatoren met een SABA gebruikten. In deze studie werd verder vastgesteld dat de totale sterfte ongeacht de doodsoorzaak steeg met het jaarlijkse aantal inhalatoren met een SABA. Na correctie voor de leeftijd, het geslacht, het GINA-stadium en de comorbiditeitsindex van Charlson bedroeg de HR van overlijden ongeacht de doodsoorzaak 1,26 (95% BI 1,14-1,39) bij gebruik van 3-5 inhalatietoestelletjes met een SABA per jaar, 1,67 (95% BI 1,49-1,87) bij gebruik van 6-10 inhalatietoestelletjes per jaar en 2,35 (95% BI 2,02-2,72) bij gebruik van ≥ 11 inhalatietoestelletjes per jaar in vergelijking met de patiënten die er hoogstens 2 per jaar gebruikten.
Naar M Kupczyk et al. (#OA 2107) en C Janson et al. (#OA 2105). ERS 2019, Madrid, 28 september - 2 oktober.