Catalaans surrealisme

EXPO Puur toeval: terwijl de Catalanen in Brussel betogen voor de Catalaanse kwestie, worden in de hoofdstad twee tentoonstellingen gewijd aan Catalaanse surrealisten. Met name Salvador Dalí en Joan Miró, twee van de belangrijkste kunstenaars van de 20ste eeuw. Het Magritte Museum confronteert het werk van zijn huisschilder Magritte met dat van Dali. De Spaanse ambassade zet haar deuren open voor een kleinschalige Miró-expo die de wereld zal rondreizen.

17 oktober 2019

Tot 1 december kunnen bezoekers zich via de website spainculture.be aanmelden voor een bezoek aan La Residencia Oficial de la Embajada de España en Bélgica om er kennis te maken met Joan Miró (Barcelona 1893-Palma 1983) en een glimp op te vangen van het prachtige en weelderig gedecoreerde ambassadegebouw, hartje Brussel.

Het project, tot stand gekomen met medewerking van de Fundació Joan Miró in Barcelona en de Fundación Abertis, kadert in een Europees en in tweede instantie mondiaal project waarbij de expo Joan Miró langs de ambassades reist (Rome, Dublin, Berlijn, Parijs..., gevolgd door de andere continenten). In de openingsrede in Brussel werd Miró geroemd om zijn - we citeren - "Catalaanse roots, zijn Spaanse identiteit en zijn universele betekenis".

Het oog van Miró

In de Spaanse ambassadewoning zijn drie schilderijen, twee assemblagesculpturen, een mooie foto van de kunstenaar en een documentaire film te bekijken.

Waarom uitgerekend Miró? Van het trio Picasso-Dalí-Miró is deze laatste zonder twijfel de meest toegankelijke voor een groot publiek. Terwijl het appreciëren van een kubistisch werk van Picasso of het doorgronden van een surrealistische droom van Dali toch een zekere intellectuele oefening vraagt, laat het werk van Miro zich in een oogopslag lezen door jong en oud. Het oog speelt een hoofdrol in zijn werk, de figuren worden schetsmatig met enkele lijnen rond het oog gesuggereerd. Het oog zuigt de aandacht naar zich toe, uit het oogcontact komt de communicatie tussen de kijker en het kunstwerk tot stand.

Dat Miro een groot publiek wil aanspreken mag ook blijken uit zijn voorkeur voor grafisch werk waarin hij een absolute meester was. Getuige daarvan de tentoonstelling Joan Miró. Au-delà de la Peinture die we deze zomer bezochten en die nog steeds loopt (tot 17 november) bij de Fondation Maeght in Saint-Paul-de-Vence, Zuid-Frankrijk.

Dat Spanje sterk wil inzetten op kunst en gastronomie, mag ook blijken uit het briljante Miró-menu dat speciaal voor de opening van de tentoonstelling gecreëerd werd door Adrian Mancheño, chef van het restaurant Hispania op de Brusselse Zavel. Het feit dat de Spaanse gastronomie het voorbije decennium een hoofdrol speelde in de jaarlijkse world rankings, is allicht niet vreemd aan de keuze voor gastronomie als uithangbord van het Spaans erfgoed.

Magritte vs. Dalí

In tegenstelling tot de gestileerde beeldentaal van Miro, die flirt met het abstracte, is Salvador Dalí (Figueres 1904-1989) een kunstenaar van een heel ander kaliber. Zijn schilderijen spruiten voort uit een grenzeloze fantasie, het zijn grote verhalen waar je als toeschouwer kan induiken en die de verbeelding prikkelen. Naar aanleiding van de tiende verjaardag van het Magritte Museum werd gekozen voor een dialoog tussen de twee absolute grootmeesters van het surrealisme, een blockbuster tentoonstelling die een groot publiek zal aanspreken. Het werk van zowel Magritte als Dali is een zoektocht naar verborgen betekenissen, via filosofie of taal (Magritte), via hallucinaties en exuberante verhaallijnen (Dalí). De tentoonstelling, waarop we later uitvoerig terugkomen, wordt een van de highlights in Europa dit najaar.