'Eerst onderzoek en overleg'
De Algemene Unie van de Verpleegkundigen van België wil niet dat apothekers griepvaccins toedienen. "Eerst moet er duurzaam onderzoek en overleg komen", schrijven ze.
Begin september meldde vakblad de Apotheker na een navraag onder zijn leden dat 62 procent van de respondenten het toedienen van griepvaccins als onderdeel ziet van hun takenpakket. Vaccinaties zouden dan mogelijk worden in de apotheek. In Artsenkrant reageerde het Algemeen Syndicaat van Geneeskundigen van België (ASGB) afwijzend op de resultaten van deze enquête.
Vanuit de AUVB willen we beklemtonen dat het toedienen van een vaccinatie door een verpleegkundige een verpleegtechnische verstrekking onder medisch voorschrift is. Tot 2016 waren verpleegkundigen enkel bevoegd voor het voorbereiden en toedienen vaccinaties en dit in aanwezigheid van artsen. In 2016 werd het Koninklijk Besluit van 18 juni 1990 dat de technische verpleegkundige verstrekkingen reglementeert, gewijzigd op basis van een positief advies van de Koninklijke Academie voor Geneeskunde en van de Technische Commissie voor Verpleegkunde. Het toedienen van een vaccin werd een B2-handeling en bijgevolg een verpleegtechnische verstrekking onder medisch voorschrift. Deze beslissing werd ingegeven vanuit het optimaliseren van het preventieve beleid. Vaccinaties door verpleegkundigen laten uitvoeren, laat toe de de vaccinatiegraad van de bevolking te verhogen.
Wie wordt er aansprakelijk gesteld indien er een complicatie optreedt?
Sedert 9 april 2016 mogen verpleegkundigen daardoor vaccinaties toedienen zonder dat daarbij nog een arts aanwezig moet zijn. Er zijn evenwel andere voorwaarden. Het toedienen kan enkel op voorschrift van een arts gebeuren en de verpleegkundige moet in eer en geweten de handeling ter goede trouw kunnen uitvoeren. Dit betekent dat diegene die het vaccin toedient hiervoor bijkomende en voldoende opleiding en kennis heeft onder andere met betrekking tot het beheersen van nevenwerkingen en het toedienen van de eerste hulp in geval van anafylactische shock. Op die wijze blijft de arts verantwoordelijk voor de indicatiestelling. Voor de uitvoering van een B2-handeling kunnen zowel de verpleegkundige als de arts een aansprakelijkheid oplopen.
Nu, wat de wens van de apothekers betreft om vaccins toe te dienen, zijn er inderdaad een aantal pro's zoals het Vlaams Apothekers Netwerk (VAN) benadrukt. De apothekers beschikken over de nodige evidente kennis als bijvoorbeeld de farmacodynamiek, farmacokinetiek en mogelijke interacties van geneesmiddelen. Ze kunnen daardoor correcte informatie over het nut van vaccinaties mee helpen verspreiden en de 'fake informatie' en de angsten van veel patiënten hierover counteren.
We stellen ons echter vragen en bedenkingen bij het feit dat apothekers het griepvaccin zouden toedienen. Wat met de bijkomende voorwaarde als het beschikken over een medisch voorschrift? Wat met het beheersen van nevenwerkingen en het toedienen van de eerste hulp in geval van anafylactische shock? Wie wordt er aansprakelijk gesteld indien er een complicatie optreedt? Hoe zal dit georganiseerd worden? Welke RIZIV-nomenclatuur zullen de apothekers claimen voor deze verpleegkundige acte? Zullen de apothekers ook een diagnostiek en voorschrift kunnen maken? Is dit een meerwaarde voor de zorgvrager? Hoe wordt de patiëntveiligheid en de zorgkwaliteit gegarandeerd?
Heel wat vragen en onduidelijkheden dus. Vanuit deze bezorgdheden meent de AUVB dat er vooreerst wetenschappelijke argumenten moeten komen in functie van efficiëntiewinsten, en winst in kwaliteit van de patiëntenzorg. Pas nadien kan een gefundeerde beslissing met duidelijke afgebakende taken en verantwoordelijkheden genomen worden.