Zonnebloemen onder de loep
Als het zomer is, dan tonen we gewoon zonnebloemen, dachten ze in het Van Gogh Museum in Amsterdam. Het resultaat is een fraaie en zonnige tentoonstelling over Van Goghs meest geliefde onderwerp.
Vincent van Gogh (1853-1890) was geobsedeerd door zonnebloemen. Reeds in zijn Parijse periode schilderde hij zonnebloemen, soms stralend, vaak verdord. Die fascinatie groeide uit tot een heuse obsessie toen hij vernam dat zijn grote voorbeeld, Paul Gauguin, graag een schilderij met zonnebloemen van zijn hand wou hebben. Toen beide kunstenaars samen in Arles vertoefden, decoreerde Van Gogh de muren van het 'Gele Huis' waar ze logeerden met knalgele zonnebloemen.
Gauguin stelde Van Gogh voor een van zijn zonnebloemen te ruilen voor een van zijn schilderijen. Met het oog op die ruil maakte Van Gogh een kopie - beter gezegd een 'vrije interpretatie' - van een reeds bestaande versie van Zonnebloemen in een vaas, schilderij dat zich vandaag bevindt in de National Gallery in Londen. De ruil ging echter niet door, zoals gekend draaide de samenwerking tussen de twee kunstenaars uit op een fikse ruzie.
Reconstructie
Voor zijn verblijf in Arles had Gauguin wel een deal met Theo van Gogh dat hij maandelijks een schilderij zou schenken in ruil voor gratis logies. Zo schilderde Gauguin, toen er nog geen haar in de boter was tussen de twee artiesten, Van Gogh terwijl hij zonnebloemen aan het schilderen is. Na de dood van Vincent en Theo kwam Gauguins schilderij in handen van Theo's weduwe, Johanna van Gogh-Bonger, samen met vijf versies van de Zonnebloemen en omzeggens het hele oeuvre van Vincent Van Gogh. Vier versies Zonnebloemen raakten verspreid over Londen, Philadelphia, Tokio en München, eentje bleef in de Van Gogh Stichting.
Dat schilderij werd de voorbije jaren aan een diepgaand onderzoek onderworpen. Kunstenares Charlotte Caspers kreeg ook de opdracht een reconstructie te maken van hoe het schilderij er oorspronkelijk had kunnen uitzien. Reeds kort na het schilderen begon immers het verkleuringsproces waardoor de kroon van de bloemen evolueerde van fel oranje tot dof bruin. Wat niet wegneemt dat de Zonnebloemen de meest iconische kunstwerken van Van Gogh zijn geworden.
Omdat de schilderijen zo delicaat zijn, kunnen ze helaas niet meer samen worden gebracht. Toch is dit een heel mooie tentoonstelling met vroegere bloemstukken van Van Gogh en ook andere kunstenaars en werk van kunstenaars die zich op Van Gogh hebben geïnspireerd, zoals bijvoorbeeld Isaac Israëls. Die kreeg van Johanna de toelating om de Zonnebloemen mee naar zijn atelier te nemen om als achtergrond te dienen bij de naaktportretten die hij daar schilderde. Toen Israëls het schilderij ook wilde verwerven, stuitte dit echter op een njet van Johanna van Gogh-Bonger die met heel liefde en verstand waakte over de naam en de faam van Van Gogh. Gelukkig maar!
Van Gogh en de Zonnebloemen, tot 1 september in het Museum Van Gogh, Amsterdam. Dagelijks geopend van 9u tot 19u, zaterdag tot 21u. www.vangoghmuseum.nl
Van Gogh in Tate Britain
Tot 11 augustus loopt in Tate Britain ook een megatentoonstelling over Van Gogh. Niet minder dan 50 werken worden er samengebracht, waaronder naast de Zonnebloemen van de National Gallery ook andere iconische werken als Sterrennacht boven de Rhône, Op de drempel van de eeuwigheid, De ronde der gevangenen, Schoenen en L'Arlésienne.
Verder wordt gefocust op Van Goghs verblijf in Londen waar hij in de ban geraakte van Charles Dickens, maar ook van kunstenaars als John Constable en John Everett Millais die een blijvende invloed op zijn werk zouden uitoefenen. Anderzijds wordt ook de invloed van Van Gogh op latere kunstenaars als onderzocht, niet in het minst op Francis Bacon. Of hoe Van Gogh mee timmerde aan de ontwikkeling van de moderne kunst. Kortom, het soort tentoonstellingen dat alleen nog de topmusea in de wereld aankunnen.
Van Gogh and Britain, tot 11 augustus in Tate Britain. Open alle dagen van 10u tot 18u. www.tate.org.uk/visit/tate-britain