'Nieuwe Code is paradigmashift'
VERVOLG VAN BLZ.1 Naast Arts in Nood was de "verrassend positieve" nieuwe deontologische Code in het voorjaar van 2018 een tweede belangrijke factor in de toenadering tussen de Orde der Artsen en Geneeskunde voor het Volk.
Dokter Dirk Van Duppen benadrukt dat de elf praktijken van Geneeskunde voor het Volk (GVHV) helemaal achter de essentie van de Code staan. "Professor Michel Deneyer", legt hij uit, "vatte de basis van de nieuwe deontologische regels goed samen in zijn persbericht daarover."
Niet langer gaat het enkel over de naleving van de eer en de waardigheid van het beroep. De deontologie beoogt in het belang van de patiënt, de volksgezondheid en het algemeen welzijn te waken over de handhaving van de morele integriteit van het beroep, de correcte invulling van de professionele autonomie van de artsen, de kwaliteit van de zorg, het vertrouwen van de burger en de bijzondere vertrouwensrelatie tussen de arts en zijn patiënten. Dit veronderstelt van artsen beroepsbekwaamheid, empathie, morele integriteit en verantwoordelijk gedrag in het kader van ons solidariteitsstelsel, stelt Deneyer in het persbericht.
Voor GVHV was dat niet meer of niet minder dan een paradigmashift. Van Duppen: "Michel Bafort had vooraf onze voorstellen en amendementen gevraagd. In de nieuwe codex hield de Orde daar ook effectief rekening mee. Zo werd een serieuze opening gemaakt en stelden we de zin van een betaalstaking in vraag."
(Lees het artikel verder onder de box.)
Met veel machtsvertoon
De eerste betaalstaking dateert van bijna 40 jaar geleden. Aanleiding was een artsenstaking georganiseerd door het syndicaat van dokter André Wynen (de huidige Bvas) vanaf 21 december 1979.
Onder de noemer Actie Orde en L'appel des 300 weigerden 300 artsen lidgeld te betalen. In de daarop volgende jaren volgden heel wat rechtszaken tegen artsen van Geneeskunde voor het Volk. Met veel machts- en mediavertoon nam de Orde met de hulp van een deurwaarder bezittingen in beslag. Tegenwoordig handhaaft de Orde een gedoogbeleid. Het lidgeld voor de Orde bedraagt ongeveer 200 euro, de Provinciale Raden bepalen het precieze bedrag.
Mensen zonder papieren
Ook de ordinale adviezen in verband met de vernieuwde tuchtrechtprocedure vielen bij GVHV in goede aarde. Zittingen zijn voortaan in principe openbaar, de rechtspraak wordt meer uniform - en hangt dus niet langer af van de Provinciale Raden - en de Orde versterkt de positie van de patiënt.
"Dat alles", dixit Van Duppen, "gaat in de richting van een democratisering. Daarbij komt dat we positief verrast waren door het stevige Ordinale standpunt in verband met de medische hulp van collega's aan mensen zonder papieren. De Orde ging in tegen de hetze die sommige politici ontketenden."
CanMeds
Dirk Van Duppen is niet te beroerd om te erkennen dat ook Geneeskunde voor het Volk veranderde. "Onze verhouding met en ons beeld van de collega's is bijgestuurd. Er zijn nu heel wat samenwerkingsverbanden met kringen, ziekenhuizen enzovoort. GVHV is gaan inzien dat ons initiële sectaire, radicale beeld niet klopt. Het gros van de collega's wordt niet door geld gedreven. Net zoals bij GVHV gaat het over intrinsieke motivatie, autonomie en mensen kunnen helpen. We hebben ons beeld dus gecorrigeerd."
Daarnaast stelt Van Duppen vast dat het Canadese competentiesysteem CanMeds - de arts draagt maatschappelijke verantwoordelijkheid in een solidaire gezondheidszorg en is de gezondheidsadvocaat van de patiënt - vandaag het referentiekader vormt in de huisartsenopleiding. "Dat sluit nauw aan bij onze kernwaarden", zegt hij.
Hoge Raad
Uiteraard veranderde ook de maatschappij. De gezondheidszorg democratiseerde, artsen staan niet langer op een verhoogje. "We evolueren naar een partnership, een dialoog en shared decision making samen met de patiënt. 'Doctor-centered care' wordt patient-centered care'. De solist die collega's als concurrenten beschouwt is niet meer." Artsen werken nu meer - multidisciplinair - samen. Nogmaals verwijst Van Duppen naar dokter Bafort: "Maatschappelijk en sociaal zijn er veel belangrijkere zaken dan het betalen van lidgeld aan de Orde. Er is de toenemende commercialisering, de ondermijning van de solidariteit en zo meer."
Alle toenaderingen ten spijt blijft GVHV wel kritisch. Nog steeds wil GVHV de Orde als instituut beheerd door artsen vervangen door een Hoge Raad voor Medische Deontologie met daarin vertegenwoordigers van alle maatschappelijke geledingen.
'Goede geneeskunde'
In een reactie verheugt professor Michel Deneyer, Nederlandstalig ondervoorzitter van de Nationale Raad, er zich over dat GVHV opnieuw lidgeld betaalt.
"GVHV levert op medisch vlak zeer goed werk. En ze zijn sociaal bewogen. Zo wordt de nieuwe code als het ware ter plekke ingevuld." Deneyer wijst erop dat de Orde ook al lang geen deurwaarders meer stuurt of goederen in beslag laat nemen (de laatste maal was in 2014, nvgv). "Het is plezierig vast te stellen dat de geesten gerijpt zijn en de neuzen nu allemaal terug in dezelfde richting staan. Beide partijen hebben water in de wijn gedaan en zijn naar elkaar toegegroeid. Dat is goed want in fine gaat het over de inhoud en niet over de verpakking", dixit Deneyer.