China opteert voor evidence-biased gezondheidsbeleid
De Wereldgezondheidsorganisatie wijdt in de ICD-11 voor het eerst een hoofdstuk aan traditionele geneeswijzen. The Lancet stemt in, Nature maakt zich zorgen over de weerslag op het gezondheidsbeleid van China.
De WGO kwam met de ICD-11 naar buiten één jaar geleden, maar het instrument is eind mei op de algemene vergadering van de lidstaten goedgekeurd. Een apart hoofdstuk voorziet in code TM1 voor ziekten uit de traditionele geneeskunde, zoals die wordt bedreven in China, Japan, Korea of - zo staat het er - elders in de wereld. The Lancet noemt de ICD-11 globaal een substantial improvement ten opzichte van de vorige versie. "It is right that traditional medicine services are brought within the perimeter of mainstream medicine", luidt de ietwat raadselachtige kanttekening van het blad bij de invoering van de TM1-code.
Minder enthousiaste commentaren staan te lezen in Nature. Het blad wil zeker niet militeren tegen traditionele geneeswijzen. Want, zo merkt de editorial op, in sommige regio's van de wereld is dat de enige vorm van gezondheidszorg waarover mensen kunnen beschikken. Op zich een zwak argument, ware het niet dat traditionele geneeswijzen gedeeltelijk een beroep doen op middelen die een beetje, of soms zelfs heel veel helpen. Nature verwijst naar artemisinine, de goudstandaard bij de behandeling van malaria, die kan worden bereid uit de zomeralsem (Artemisia annua) en afkomstig is uit de traditionele geneeskunde in China.
Voor veel andere behandelingen uit de oosterse traditionele geneeskunde bestaat er geen bewijs van doeltreffendheid. Toch is het wat kort door de bocht om dit soort behandelingen als zachte geneeskunde zonder veel effect te omschrijven: de Chinese overheid krijgt ieder jaar meer dan 200.000 meldingen van ongewenste effecten door het gebruik van traditionele methoden.
Machtsstrijd
Er zit een politiek reukje aan de hele situatie. China omschrijft zichzelf als een voorvechter van evidence-based geneeskunde, maar investeert tegelijk miljoenen yuan in de wereldwijde verspreiding van 's lands traditionele geneeswijzen. Doelstelling: enerzijds nog meer vat krijgen op de internationale machtsstrijd, anderzijds een flinke stuiver overhouden aan de verkoop van zorg en middelen uit eigen keuken.
Nu al zijn toeristische centra in China een trekpleister voor duizenden buitenlanders die uitkijken naar de weldaden van de oosterse geneeskunde. In de voorbije paar jaar heeft China centra voor traditionele geneeskunde geopend in meer dan 20 buitenlandse steden, zoals Barcelona, Boedapest en Dubai.
Nature vreest dat het nieuwe hoofdstuk van de ICD-11 het proces alleen maar exponentieel zal versnellen. Het blad steekt een beschuldigende vinger uit naar Margaret Chan, de Chinees-Canadese arts die van 2006 tot 2017 directeur-generaal van de WGO was. Er wordt tussen de regels geïnsinueerd dat de Chinese afkomst van dr. Chan niet vreemd is aan de uitbreiding van de ICD-11. In een rapport van 4 april 2019 geeft de WGO aan dat de nieuwe codering niet beoogt enige vorm van behandeling te ondersteunen. De bedoeling is veeleer de bestaande behandelingsmethoden in kaart te brengen en ze onder andere te onderzoeken op hun doeltreffendheid en veiligheid.
Ezels alom
De traditionele Chinese geneeskunst is niet alleen potentieel gevaarlijk voor patiënten. Ezels delen in de klappen, want hun huid is gegeerd als uitgangspunt voor de bereiding voor allerlei middeltjes. Door het koken van ezelhuid bereidt men ejiao, een soort gelatine. Ejiao wordt geprezen als middel tegen zeer diverse gezondheidsproblemen, zoals bloedingen, hoest en kanker. Omdat de ezelpopulatie in China sinds het einde van de vorige eeuw tot de helft gereduceerd is, worden Afrikaanse landen als bron van invoer benaderd. De prijs van een ezel is daar zo sterk gestegen dat de dieren tegenwoordig gestolen worden. Een aantal Afrikaanse landen - waaronder Nigeria, Tanzania en Botswana - hebben de uitvoer van ezels intussen verboden, om hun eigen bestand te beschermen. Een potje met 250 gram ejiao kost algauw een paar honderd euro. Dankzij het toenemend aantal welgestelde consumenten in China, bedraagt de jaarlijkse omzet van het product 15 miljard yuan - zo'n 2 miljard euro. Andere diersoorten worden nog meer bedreigd door de ontplooiing van de traditionele geneeskunde in China. Volgens Nature is de sector er mee verantwoordelijk voor dat tijgers, neushoorns, zeepaardjes en schubdieren met uitsterven bedreigd zijn. Er bestaan geen duidelijke bewijzen voor het nut van ejiao.
Nature 570, 5 (2019).
Nature 561, 448-450 (2018).
Lancet 2019 (393):2275.
Nature 570, 5 (2019).