Drie ouders voor één enkele baby: een première in geval van onvruchtbaarheid
In Griekenland is een baby geboren gemaakt met het DNA van drie mensen. De techniek, die ze daarbij hebben gebruikt, is nog zeer omstreden en werd nu voor het eerst toegepast wegens onvruchtbaarheid. De chromosomen van de moeder werden getransfereerd in een eicel van een donor en die eicel werd in vitro bevrucht met het zaad van de vader.
Op 9 april 2019 is in Athene een jongen geboren die werd voortgebracht door een techniek van geassisteerde voortplanting, waarbij het DNA van drie verschillende mensen werd gebruikt: "maternal spindle transfer". De baby woog 2960 g en stelt het goed, aldus het Griekse Institute of Life, dat de genetische manipulatie heeft uitgevoerd en daarvoor heeft samengewerkt met het onderzoekscentrum Embryotools van de Universiteit van Barcelona (1).
De Griekse moeder, die de jongen ter wereld heeft gebracht, is 32 jaar. Ze had al vier cycli van IVF ondergaan, maar alle pogingen waren mislukt wegens een disfunctie van het cytoplasma van haar eicellen. De enige mogelijkheid voor haar was dan gebruik maken van de eicel afgestaan door een andere vrouw, maar dan zou ze dus niet haar eigen genetisch patrimonium doorgeven aan haar kind. Dat laatste is echter wel mogelijk met de methode die de Griekse en Spaanse vorsers hebben ontwikkeld onder de leiding van de Griekse embryoloog Panagiotis Psathas.
Bij "maternal spindle transfer" wordt de kern van de eicel van de moeder, die haar chromosomen bevat, getransfereerd in de eicel van een gezonde donor, waarvan de kern eerst werd verwijderd. De nieuwe eicel bevat dan het kern-DNA van de moeder en het mitochondriale DNA van de donor. De eicel werd vervolgens in vitro bevrucht met het zaad van de vader. Het zo gevormde embryo bevatte dus DNA's van drie verschillende mensen en werd overgeplant in de baarmoeder van de moeder.
Genetisch heeft de baby dus drie ouders, ook al is slechts 0,14% van het genetische patrimonium van de baby afkomstig van de derde ouder. Het mitochondriale DNA telt enkele tientallen genen, die dus niet in de kern liggen, maar in de mitochondria, de fabriekjes die de cel van energie voorzien.
"Dankzij die methode kunnen vrouwen bij wie meerdere pogingen tot IVF met een sisser zijn afgelopen of die een zeldzame mitochondriale aandoening vertonen, toch moeder worden met hun eigen genetisch materiaal", verklaarde het team, dat die krachttoer heeft verwezenlijkt. "Dat is een revolutie inzake geassisteerde voortplanting", zei dr. Costa-Borges, medeoprichter van Embryotools.
Het gebruik van de 'maternal spindle transfer'-methode bij de behandeling van onvruchtbaarheid is echter omstreden in de wetenschappelijke gemeenschap gezien het ongewone aantal ouders. Die methode was voordien nog maar één keer toegepast, meer bepaald in 2016. Amerikaanse artsen hadden die methode toegepast om te voorkomen dat een Jordaans koppel het Leigh-syndroom zou overdragen op hun kind. Het Leigh-syndroom is een zeldzame, maar zeer ernstige mitochondriale aandoening, die een degeneratie van het centrale zenuwstelsel veroorzaakt (2).
De moeder had haar zieke genen al doorgegeven aan twee dochters, die waren overleden op de leeftijd van respectievelijk 6 jaar en 8 maanden, en ze had ook al twee miskramen doorgemaakt.
Het doel was toen dus anders en de techniek werd uitgevoerd in een Mexicaans ziekenhuis. In de Verenigde Staten is ze immers om ethische redenen verboden.
(referenties:
- Institute of Life, Press Release, 9 april 2019,
- Dagblad Le Monde, 28 september 2016)
https://www.iolife.eu/news-press/news/press-release-9-april-2019/