Eigen inschatting van gezondheid en terugkeermogelijkheden belangrijkste determinanten langdurig ziekteverzuim
Vanaf april zullen patiënten die twee maanden arbeidsongeschikt zijn een vragenlijst ontvangen via het ziekenfonds. Deze maatregel om langdurig ziekteverzuim te voorkomen, stond al eerder in het KB Re-integratie van begin 2017, maar wordt nu dus ook effectief uitgevoerd. Hiermee wordt een belangrijke, volgende stap gezet om patiënten beter te begeleiden bij hun terugkeer naar werk.
Momenteel zijn zo'n 415.000 werknemers en zelfstandigen in België langer dan een jaar arbeidsongeschikt. Langdurige arbeidsongeschiktheid is nefast voor de financiële stabiliteit, levenskwaliteit en leidt tot psychologische problemen en sociale exclusie. Terugkeer naar goed en aangepast werk is een belangrijke stap in de behandeling en draagt in belangrijke mate bij tot de gezondheid en levenskwaliteit.
Onderzoek heeft meermaals aangetoond dat na één jaar het heel moeilijk is om nog terug te keren naar zijn job. Dit heeft o.a. te maken met evenwichten en angsten bij zowel werkgever als werknemer die zich reeds na drie maanden afwezigheid instellen. Het dagschema en de dagindeling van de patiënt heeft een vaste vorm aangenomen. Ook de werkgever heeft al lang maatregelen genomen om de afwezigheid van de zieke werknemer op te vangen. Het is duidelijk dat die evenwichten zonder incentives niet zo gemakkelijk verstoord worden.
Bovendien krijgt de werknemer geleidelijk aan meer en meer angst: zal ik mijn werk nog aankunnen? Hoe zullen mijn leidinggevende en collega's reageren? Maar ook de twijfel neemt langs werkgeverskant toe: zal de werknemer zijn job nog (aan)kunnen? Zal hij/zij hervallen? Die angsten verhinderen verder initiatief en inhiberen de broodnodige stappen richting de terugkeer. Daarom is het belangrijk om werknemers voor de kaap van drie maanden ondersteuning aan te bieden afgestemd op de concrete noden en situatie.
Onderzoek heeft meermaals aangetoond dat na één jaar het heel moeilijk is om nog terug te keren naar zijn job
De vragenlijst peilt naar die noden en factoren bij de patiënt, waaronder de eigen inschatting van gezondheid, werk en mogelijke terugkeer. De vragenlijst kwam tot stand na grondig wetenschappelijk onderzoek, waarbij patiënten, zorgverleners en experts werden bevraagd. De 15 items werden zorgvuldig gekozen en gevalideerd op basis van verschillende studies naar de belangrijkste determinanten van langdurige arbeidsongeschiktheid.
Het meest opvallend resultaat van dit onderzoek is dat niet de diagnose, maar wel hoe de patiënt zijn gezondheid en kansen op terugkeer inschat de belangrijkste determinanten zijn. Andere vragen peilen naar persoonsgebonden, werk-, thuis- en functioneringgerelateerde factoren.
Het invullen van de vragenlijst is niet verplicht, want het is een instrument in de begeleiding, geen controle-instrument. De antwoorden geven wel cruciale informatie bovenop het medisch onderzoek om samen met de patiënt de bezorgdheden en obstakels aan te pakken die een duurzame terugkeer in de weg kunnen staan.
Praat dus over terugkeer met uw patiënt, want een studie door het Vlaams Patiëntenplatform leert dat 79% van de chronische zieken die niet werkt, dat wel zou willen. Twee vragen kunnen u hierbij helpen: "Wat zijn de belangrijkste drempels voor u om het werk te hervatten?", "Waar kan u zelf aan werken en waar heeft u ondersteuning bij nodig?"