Fake science voor de Orde
Louis Ide dient een klacht in tegen Kris Gaublomme, de huisarts die in een VTM-reportage ouders het afraadde om hun kinderen te laten vaccineren tegen mazelen. Het vaccin veroorzaakt astma en autisme, beweert Gaublomme.
Minister Maggie De Block (Open VLD) toonde zich verbolgen over de uitspraak van de arts. Ze hoopte dat iemand klacht zou neerleggen bij de Orde. N-VA'er Louis Ide liet er geen gras over groeien.
Anti-vaxxers
VTM bracht woensdag een reportage over een mazelenepidemie in New York. Dokter Gaublomme, een huisarts die zich toelegt op homeopathie, werd geïnterviewd door VTM. De nieuwsdienst van deze omroep verklaarde dat ze wilde tonen dat er ook in België nogal wat anti-vaxxers zijn. Uitbraken van mazelen zijn ook in Europa inderdaad een groter wordend probleem, vooral in bevolkingsgroepen met een lage vaccinatiegraad.
Volgens Gaublomme kunnen ouders hun kinderen beter niet laten vaccineren, omdat aan het vaccin nogal wat risico's verbonden zijn. De bezieler van de website vaccinatieschade.be voert al jaren strijd tegen vaccinatie - en wordt door antivaxxers opgevoerd als een expert.
Autisme
Iemand als Gaublomme krijgt altijd wel een hoop volgelingen. Het is voor mensen niet makkelijk het onderscheid te maken tussen wetenschap en pseudo-wetenschap. Doe daar de suggestie bij dat overheden of big pharma gegevens hebben gemanipuleerd, en je hebt gegarandeerd succes. Maar wie manipuleert?
In 2014 publiceerde Brian Hooker een artikel in het tijdschrift Translational Neurodegeneration, waarin hij beweert een verband te vinden tussen het toedienen van een MBR-vaccin en het voorkomen van autisme. Het artikel werd een paar maanden later door het tijdschrift weer ingetrokken.
Hooker - een bio-ingenieur en geen epidemioloog - analyseert opnieuw de gegevens van een ouder onderzoek door auteurs van de Amerikaanse CDC: Destefano et al. uit 2004, verschenen in Pediatrics. Hooker vindt daarbij een verhoogd relatief risico van 3,36 bij toediening van het MBR-vaccin vóór de leeftijd van 36 maanden. Maar alleen bij de Afro-Amerikaanse jongetjes! Niet bij meisjes, niet bij blanke jongetjes.
Hooker komt daarbovenop met het verhaal dat een van de mede-auteurs van de studie uit 2004 tegen hem heeft opgebiecht dat er met de data van het onderzoek is geknoeid. Het zat deze 'klokkenluider' dwars dat een vermelding van de subcohorte van zwarte jongetjes werden achterwege gelaten.
Bias
De zogenaamde nieuwe analyse van Hooker komt onder vuur. Volgens critici masseerde Hooker de CDC-gegevens tot hij resultaten bekwam die een correlatie zouden aantonen. Hij veranderde het opzet van de studie. De aantallen waarover het gaat zijn klein. Om significantere resultaten te krijgen, past hij de definitie van de subgroepen aan.
De CDC-data van het artikel van Destefano en de nieuwe analyse door Hooker zijn retrospectief. Volgens een verklaring van de CDC is het verhoogde relatieve risico bij gevaccineerde zwarte kinderen het resultaat van een bias. De gegevens zijn afkomstig van zwarte kinderen met autisme die opgenomen werden in een bijzonder programma. Voorwaarde daarbij was juist dat ze gevaccineerd waren.
In andere studies over het MBR-vaccin en autisme dook het verband met autisme, ook in deze populatie, níet op.
De klokkenluider, William Thompson, liet een statement door zijn advocaat publiceren. Hij bevestigt dat hij het betreurt dat de afwijkende data voor Afro-Amerikaanse jongetjes niet in de studie van 2004 werden opgenomen. Maar hij steunt in de statement niet de conclusie die Hooker maakt over het vaccin.
Tuskegee
Brian Hooker krijgt evenwel de steun van niemand minder dan Andrew Wakefield. Ze maken een video The CDC Whistleblowerwaarin ze de vermeende affaire vergelijken met het Tuskegee-experiment - het grote schandaal waarin zwarte Amerikanen die aan syfilis leden elke behandeling werd onthouden, om de natuurlijke evolutie van de aandoening in kaart te brengen.
Andrew Wakefield is de auteur van de studie in The Lancet uit 1998 die eerst een verband tussen het MBR-vaccin en autisme (plus een darmaandoening) aantoonde. De studie berustte op een heel beperkte reeks zonder controles. De studie werd in 2010 door het tijdschrift teruggetrokken en de Britse General Medical Council schrapte dat jaar ook Wakefields registratie als arts.
Wakefield verzweeg in 1998 zakelijke belangen die hij bij het resultaat had, en aangetoond is dat hij knoeide met de gegevens uit de serie.
Een beetje vreemd, overigens, dat Wakefield zich zo gesteund weet door Hookers analyse. Want eigenlijk spreekt die zijn eigen artikel uit 1998 tegen: er is geen correlatie tussen het MBR-vaccin en autisme bij niet-zwarte en niet-mannelijke kinderen.
Helden
Twee publicaties die wegens methodologische fouten, en zelfs bewuste fraude, werden teruggetrokken - maar mensen als Gaublomme blijven er bij zweren. Voor Gaublomme is Wakefield een held. De Limburgse huisarts-homeopaat in de Gazet van Antwerpen vrijdag 12 april:
"Er is een wáslijst met nevenwerkingen van vaccinatie. En ja, een daarvan is autisme. De CDC, de hoogste medische autoriteit in de VS, heeft een studie gepubliceerd waaruit blijkt dat dat zo is. Alleen was men bang voor de reacties, dus heeft men de statistieken vervalst. Tot de hoofdonderzoeker (hij bedoelt Thompson, nvdr) naar buiten is gekomen met de originele studie, uit gewetenswroeging. Klinkt als een samenzweringstheorie?"
Zeker weten!
Mensen als Gaublomme blijven twijfels zaaien in de harten en geesten van de mensen met 'fake science'. En dat is niet onschuldig. Het mazelenvaccin heeft volgens cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie tussen 2000 en 2017 jaarlijks meer dan een miljoen levens gered.
Dokter Gaublomme is niet zomaar iemand met een eigen, afwijkende mening. Stof voor de Orde om zich daarover eens te buigen. Een arts handelt in overeenstemming met de stand van zaken in de wetenschap.
De VTM publiceerde na de uitzending een verklaring waarin de programmamakers uitleggen wat de bedoeling was maar toegeven op een verkeerd spoor gezeten te hebben: "Door de reportage in een woord-wederwoord-vorm te brengen zonder extra wetenschappelijke duiding werd de reportage 'neutraal'. In wetenschappelijk aangetoonde kwesties kan je niet neutraal mensen aan het woord laten, maar moet je hen confronteren met de feiten en de wetenschap." Een persoonlijke opinie zet je niet op dezelfde hoogte als een wetenschappelijk onderbouwde conclusie.