Antistof van Ebola-overlever sleutel tot universeel geneesmiddel?
Vorsers hebben bij een ex-patiënt een antistof ontdekt die zeer actief is tegen de drie stammen van het ebolavirus waar de mens gevoelig voor is. Misschien de sleutel tot een toekomstig, universeel geneesmiddel tegen die vaak dodelijke ziekte.
ADI-15946: misschien een moeilijk woord, maar het potentieel ervan is zeer groot. ADI-15946 is een neutraliserende humane monoklonale antistof die Amerikaanse wetenschappers hebben teruggevonden bij een patiënt die de ebola-epidemie van 2013-2016 in West-Afrika heeft overleefd. Dat was de zwaarste ebola-epidemie tot nog toe: ze heeft meer dan 11 000 dodelijke slachtoffers gemaakt en internationale paniek veroorzaakt. Tijdens die epidemie werd ZMapp, een experimenteel vaccin, ontwikkeld. Dat wordt momenteel gebruikt in een gerichte vaccinatiecampagne in de Democratische Republiek Congo, een land dat getroffen wordt door een nieuwe epidemie, die al minstens 500 dodelijke slachtoffers heeft gemaakt.
De WGO heeft in 2015 een grote studie uitgevoerd in Guinée, die heeft aangetoond dat het vaccin zeer goed beschermt, maar slechts tegen één van de virusstammen: het Zaïre-ebolavirus, de stam die de grote epidemie van 2013-2016 heeft veroorzaakt. Het vaccin beschermt dus helemaal niet tegen de ebolavirusstammen Soudan en Bundibugyo, twee andere stammen die de mens infecteren en dus de kop kunnen opsteken.
De antistof ADI-15946 zou de basis kunnen vormen van een geneesmiddel dat effectief is tegen de drie stammen van het ebolavirus. De antistof is immers gericht tegen een regio, die de drie stammen gemeen hebben: β17 β18. Kartik Chandran, hoogleraar microbiologie en immunologie aan het Albert Einstein College of Medicine in New York, is ervan overtuigd dat zijn team de achilleshiel van het virus heeft ontdekt.
"De antistof slaagt erin een verborgen "zakje" diep in het virus te bereiken", legde Erica Ollmann Saphire van het Jolla Institute for Immunology in California uit. "Door de valstrikken van het virus te verijdelen, kan je dus ingrijpen op een target, die alle ebolavirussen gemeen hebben."
Dat is een mogelijk cruciale doorbraak in de strijd tegen het virus, als je weet dat vaccinatie momentele de belangrijkste strategie is.
In-vitro-experimenten hebben een mogelijke synergie aangetoond tussen ADI-15946 en de niet-neutraliserende antistof FVM09, die gericht is tegen een tweede gevoelig "zakje" in het virus. Vorsers proberen nu de werking van die twee antistoffen te verhogen om de effectiviteit in vivo van een toekomstig geneesmiddel te verhogen.
Maar voor aan zo'n geneesmiddel kan worden gedacht, is verder onderzoek nodig om de effectiviteit van de ADI-15946-antistof bij de mens te verifiëren.
(referentie: Nature Structural and Molecular Biology, 4 maart 2019, doi: 10.1038/s41594-019-0191-4)