Psychiater op de muziekpoli

Leonidas Kavakos. Lisa Batiashvilli. U beseft het misschien niet, maar de kans is groot dat deze en andere topmuzikanten met psychische problemen op het podium staan.

Emily Nazionale - 1 november 2018

Wetenschappelijk is het nog niet goed uitgezocht, maar er zijn wel aanwijzingen dat musici vatbaarder zijn voor psychische klachten", zegt de Nederlandse psychiater en professioneel violiste Esther van Fenema. In de door haar opgerichte Muziekpoli aan het Leids Universitair Medisch Centrum begeleidde ze ruim 200 muzikanten met psychische klachten. Zelf kampte ze als jonge muzikante met paniekaanvallen. De ervaringen die ze in haar boek deelt, zijn voor veel musici herkenbaar. Omgekeerd weet ze als geen ander wat er omgaat in een 'ontstemd brein'.

Combinatie

In haar boek bundelt Esther van Fenema autobiografie, casuïstiek, wetenschappelijke kennis over het brein en opinie. Leidraad is de aandoening die het meeste voorkomst bij muzikanten: podiumangst. "Een valkuil bij de behandeling van muzikanten is om hun beroep te veel te idealiseren, vertelt de psychiater." Je mag muziek maken als beroep, hoe fantastisch is dat niet? Het tegenovergestelde, musici aanraden om een andere job te zoeken, is evenmin aan te raden. "Muziek en optreden is voor creatieve breinen vaak een manier om hun emoties te kanaliseren. Pak je dat af, dan raak je aan hun bestaansrecht."

Voor de Nederlandse vormt haar viool naar eigen zeggen de perfecte aanvulling op het stressvol bestaan als arts. Of ze spijt heeft dat ze nooit een keuze tussen beide disciplines heeft gemaakt, en daardoor misschien niet voluit is kunnen gaan? "Neen, integendeel, dat had ik als te eenzijdig ervaren. Ik heb dan wel moeten inleveren op mijn carrière als violiste, maar dat is nu eenmaal de prijs die je betaalt om twee passies te kunnen combineren."

Met Het ontstemde brein hoopt ze het taboe op psychische klachten bij muzikanten bespreekbaarder te maken. Anders dan bijvoorbeeld in de sportwereld is psychiatrische hulp zoeken nog taboe. "Het is een mythe dat als er te veel zicht zou zijn op de eigen psyché, de creativiteit hier onder zou lijden."