Ministerraad keurt 'kwaliteitswet' goed
De ministerraad keurde de kaderwet voor 'kwaliteitsvolle praktijkvoering binnen de gezondheidszorg' goed. Minister De Block probeert nog een belangrijk project af te ronden: er verrijst een bouwwerk op het werf KB78 .
De wet op kwaliteitsvolle praktijkvoering bevat een aantal al eerder aangekondigde elementen: het portfolio voor zorgverleners, de risico-inschatting wanneer men een patiënt in behandeling neemt, risicovolle praktijken, een toezichtscommissie,... Heel wat zaken zullen latere uitvoerings-KB's verder moeten invullen.
De wet, wanneer ze aangenomen wordt, wordt pas van kracht op 1 juli 2021. Uitzondering daarop zijn de bepalingen over de 'permanentie' van de huisartsen - lees de organisatie van de huisartsenwachtdienst en de -wachtposten. In verdere uitvoeringsbesluiten zal de regering ook vastleggen wanneer die ingaan.
Uitgangspunt van de wet is dat kwaliteisvolle zorg een patiëntenrecht is, en afdwingbaar. Kwaliteit mag niet afhankelijk zijn van het soort praktijk: de zorgverlener moet thuis of in een privékliniek dezelfde kwaliteit bieden als hij in een ziekenhuis zou doen. De wet legt 14 kwaliteisvereisten vast.
Therapeutische vrijheid
De arts geniet van diagnostische en therapeutische vrijheid, wat wil zeggen dat hij zich laat leiden door de relevante wetenschappelijke gegevens, gekoppeld aan zijn eigen expertise, en rekening houdend met de voorkeuren van de patiënt.
De substitutie van medicatie blijft zoals ze is opgenomen in de wet op de uitvoering van gezondheidsberoepen (WUG of 'KB78').
"Geen enkele overeenkomst kan deze therapeutische vrijheid inperken", luidt het in de toelichting van de beleidscel.
Bekwaamheid en visum
De gezondheidszorgbeoefenaar moet beschikken over aantoonbare bekwaamheid om de nodige zorg te kunnen verstrekken. Er geldt een verwijsplicht: als hij die bekwaamheid niet heeft, moet hij zijn patiënt of cliënt doorverwijzen naar iemand die dat wel heeft. Een visum blijft verplicht maar daarnaast moet de arts ook een portfolio bijhouden.
Op haar website licht de minister van volksgezondheid en sociale zaken het principe toe: "Zo'n portfolio moet zorgverleners ook meer flexibiliteit bieden. Specialismen en subspecialismen in de zorg vloeien in elkaar over, maar de rigide regelgeving plaatst zorgtaken nog te veel in aparte vakjes. Dat maakte het soms lastig voor zorgverleners om interdisciplinair samen te werken en taken logisch onder elkaar te verdelen."
Continuïteit verzekeren
Continuïteit moet verzekerd blijven. Wanneer de gezondheidsbeoefenaar die zelf niet kan garanderen verwijst hij zijn patiënt door naar een collega met dezelfde competenties die dat wel kan; wanneer dat nodig of nuttig is maakt hij ook het patiëntendossier over.
Continuïteit van zorg bij risicovolle behandelingen houdt in dat procedures zijn vastgelegd om spoedhulp in te roepen, of om de patiënt onmiddellijk over te brengen naar het ziekenhuis. Risicovol zijn invasieve of chirurgische ingrepen; medische interventies onder algemene of locoregionale anesthesie, of diepe sedatie. Van risicovolle behandelingen is ook sprake als een verlengd medisch of verpleegkundig toezicht nodig is. Lokale tumescentie-anesthesie, bijvoorbeeld voor een liposuctie, is een risicovolle behandeling.
Ook wanneer een arts of andere zorgverlener zijn praktijk stopt moet de continuïteit verzekerd blijven. Dossiers blijven ook bewaard, na het overlijden. (Er wordt in de samenvatting hier verwezen naar een rol voor de nieuwe Toezichtscommissie of de Orde.)
Permanentie
Artsen, verpleegkundigen, apothekers, kinesitherapeuten, klinisch psychologen en orthopedagogen moeten deelnemen aan de georganiseerde wachtdienst van hun discipline. Huisartsen moeten ook deelnemen aan het bestaande samenwerkingsverband van wachtposten. Over dat laatste volgt een aanvullend KB. De gouverneur van de provincie kan een zorgverstrekker vorderen.
De zorgprofessional kan vrijgesteld worden van de wachtdienst om gezondheidsredenen, gezinsredenen of omdat hij het beroep feitelijk niet uitoefent.
Risicoinschatting ('karakterisatie')
Een zorgverstrekker moet, "indien pertinent", de risico's bij zijn patiënt inschatten. Een specialist moet bijvoorbeeld beslissen of hij een patiënt wel buiten het ziekenhuis kan behandelen, dan wel of het beter is dat toch in het ziekenhuis te doen.
De wet bepaalt wanneer een behandeling zeker in het ziekenhuis moet plaatsvinden:
- wanneer na de ingreep intensieve zorg nodig is, of verpleegkundige zorg;
- wanneer de patiënt na de operatie een infuus of parenterale therapie moet krijgen, of minstens zes uur dient opgenomen te blijven;
- de patiënt gedurende de eerste 24 uur (thuis) niet goed kan opgevangen worden.
Een KB kan deze criteria nog verder uitbreiden.
Omkadering
De gezondheidszorgbeoefenaar moet de nodige omkadering verzekeren. Uitvoeringsbesluiten moeten/kunnen die omkadering verder omschrijven.
Anesthesie
Bij sedatie ("anxiolyse"), lokale, locoregionale of algemene anesthesie wordt het protocol gevolgd. Een anesthesist bevindt zich in de nabijheid, en blijft tijdens de ingreep bij de patiënt (uit de samenvatting is niet duidelijk hoe algemeen dit laatste precies geldt). De zorgverstrekker maakt afspraken met het ziekenhuis zodat bij complicaties de patiënt onmiddellijk opgenomen kan worden.
Garanties voor de kwaliteit en veiligheid zijn:
- de risico-evaluatie vooraf;
- cardiovasculaire en respiratoire monitoring;
- continue bewaking van de patiënt door de anesthesist en de zorgverlener die ingreep uitvoert;
- correcte informatie voor de patiënt (niet alleen blijven na de ingreep);
- structurele afspraken met een ziekenhuis.
Patiëntendossier
De gezondheidszorgbeoefenaar houdt een elektronisch dossier bij over zijn cliënt/patiënt. De verplichting daartoe, en de minimale inhoud, verschilt tussen de verschillende categorieën van zorgverstrekkers - die houdt zich ook aan zijn bevoegdheden.
Het dossier moet minstens 30 jaar na het laatste patiëntencontact worden bijgehouden, en maximum 50 jaar.
Toegang tot de gezondheidsgegevens
De zorgverlener kan toegang krijgen tot de gegevens die een andere zorgverlener heeft geregistreerd op grond van een geïnformeerde toestemming of een therapeutische relatie. Van een therapeutische relatie is er sprake als het doel is om (gezondheids)zorg te bieden. De toegang moet nodig zijn om de continuïteit en kwaliteit te verzekeren, en alleen de pertinente gegevens worden opgevraagd. De gegevens worden alleen gebruikt met het oog op het behartigen van de belangen van de patiënt.
In een spoedgeval geldt het break-the-glass-principe.
Structuur en organisatie
De regering legt regels vast over de structuur en organisatie van praktijken, en van samenwerkingsverbanden.
Het voorschrift
Naast het geneesmiddelenvoorschrift of een 'verwijsvoorschrift' (doorverwijzing van de patiënt naar een andere arts/gezondheidszorgbeoefenaar) roept de wet ook het 'groepsvoorschrift' in leven: doorverwijzing naar een samenwerkingsverband of iemand die het samenwerkingsverband coördineert.
Praktijkinformatie
Dit onderdeel van de kwaliteitswet is al opgenomen in de wet 'diverse bepalingen inzake gezondheid", die momenteel in het Parlement voorligt. Een verzachte regeling moet snel worden uitgewerkt voor de tandartsen na een uitspraak van het Europese Hof van Justitie over het reclameverbod op mondverzorging.
De informatie die de zorgverstrekker over zijn praktijk publiek maakt, moet waarheidsgetrouw, relevant, objectief en verifieerbaar. Ze moet wetenschappelijk onderbouwd zijn.
Het ronselen van patiënten of cliënten is niet toegelaten, en de informatie mag ook niet aanzetten tot overbodige onderzoeken of behandelingen.
Register
Iedere zorgverlener deelt aan de FOD Volksgezondheid mee welke zorg hij verstrekt, met wie hij samenwerkt, en waar hij zijn praktijk beoefent. Die informatie komt in een voor iedereen toegankelijk register.
Kwaliteitscontrole
Voor risicovolle verstrekkingen moeten uitvoeringsbesluiten de kwaliteitscontrole regelen.
Toezichtscommissie
Een commissie houdt toezicht op de fysieke en psychische geschiktheid van de gezondheidszorgbeoefenaar en op de naleving van deze wet. Er komen Nederlandstalige en Franstalige kamers voor de verschillende gezondheidszorgberoepen
Wanneer een zorgverlener de kwaliteitsvereisten niet naleeft, stelt de commissie een remediëringsplan op. Bij herhaaldelijke schending van de vereisten, of bij het schenden van belangrijke kwaliteitsvereisten betreffende de omkadering, de continuïteit of permanentie kan de commissie het visum schorsen of intrekken.