Op weg naar een kunstmatige eierstok
Deense vorsers zijn erin geslaagd in het laboratorium functionele kunstovaria te creëren uitgaande van ovariële follikels. De uiteindelijke bedoeling is vrouwen die onvruchtbaar zijn geworden door een zware behandeling zoals chemotherapie of radiotherapie, toch de mogelijkheid te bieden kinderen te krijgen. Een belangrijke aanwinst dus.
Vrouwen met kanker kunnen ovariumweefsel laten afnemen en invriezen nog voor de behandeling wordt gestart. Na genezing wordt het weefsel dat ontdooid en weer ingeplant zodat ze op natuurlijke wijze een kind kunnen krijgen.
Bij de meeste patiënten is dat een veilige ingreep, maar sommige kankers zoals ovariumkanker en leukemie kunnen in het ovariumweefsel dringen. Als je dat weefsel zou transplanteren, zou de tumor weleens kunnen recidiveren.
Uitgaande van die vaststelling en in de hoop een oplossing te vinden voor de onvruchtbaarheid van vrouwen die een agressieve behandeling hebben gekregen wegens kanker of genetisch bepaalde aandoeningen zoals multipele sclerose en bètathalassemie, heeft een groep van het Rigshospitalet in Kopenhagen onlangs een interessant en veiliger alternatief gepresenteerd voor een gehoor van ongeveer 8000 specialisten op het 34e Europese congres voor voortplantingsgeneeskunde in Barcelona.
Ze hebben daarbij het ovariumweefsel eerst ontdaan van zijn cellen, ook kankercellen en zelfs latente kankercellen, en hebben zo een naakt weefsel verkregen, dat grotendeels bestaat uit collageen. Ze hebben dat kunstmatige ovariële weefseltrama dan ingezaaid met honderden follikels die ze bij de vrouwen voor toediening van geneesmiddelen die de ovaria zouden kunnen beschadigen,hadden afgenomen uit hun ovaria, die ze daarna hebben ingevroren.
Er werden 958 follikels afgenomen bij 286 vrouwen van gemiddeld 28 jaar (spreiding 16 tot 43 jaar). Bij elke vrouw werden gemiddeld 3,3 follikels afgenomen (mediaan aantal 3,0, spreiding 1-13).
De wetenschappers hebben dan kunstmatig eierstokweefsel met 20 humane follikels ingeplant bij een muis. Een kwart van de follikels heeft het overleefd en heeft zich gedurende minstens drie weken ontwikkeld. Intussen hadden er zich bloedvaten gevormd rond het ovarium om het ovarium te voeden.
"Dit is de eerste keer dat in een vroeg stadium gepreleveerde humane follikels zich zo hebben kunnen ontwikkelen", zegt dr. Susanne Pors, "maar het zal nog vele jaren duren voor we dat kunnen uittesten bij vrouwen."
"Er is vijf tot 10 jaar werk nodig om kunstmatige ovaria te creëren voor gebruik bij de mens", denkt ze.
Het onderzoek bevindt zich nog in zijn kinderschoenen, maar lijft veelbelovend. De artsen zijn het erover eens dat het een vernieuwende, revolutionaire techniek is ..... op voorwaarde dat er geen risico bestaat op recidief van de kanker na inplanting."
Frontiers in Endocrinology, 12 januari 2018, doi: 10.3389/fendo.2017.00376
https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fendo.2017.00376/full