50.000 mammografieën minder
Een Riziv-document brengt in kaart welke verschuivingen de nieuwe nomenclatuur voor mammografie zou teweegbrengen. Het schetst de voorgeschiedenis en de redenen voor de verandering. Het KB dat de nomenclatuur invoerde, werd voorlopig on hold gezet.
U herinnert zich ongetwijfeld de beelden in het journaal. Een sterk geëmotioneerde minister De Block verdedigt de nieuwe nomenclatuur voor mammografie in de Kamer tegen luid (Franstalig) protest. Een KB in het Staatsblad van 28 maart stelde de invoering van de nieuwe nomenclatuur voor onbepaalde tijd uit. Maar het Riziv houdt het been stijf - de artsen in de Nationale Commissie op kop. De nieuwe nomenclatuur moet zo snel mogelijk van kracht worden, vinden ze.
De nieuwe nomenclatuur onderkent vier situaties.
Het bevolkingsonderzoek: de mammografie van beide borsten is gratis. Dit tweejaarlijkse onderzoek, met tweede lezing, richt zich uitsluitend op vrouwen van 50 tot 69 jaar.
Vrouwen met een zeer hoog risico (meer dan 30% life time risk): de screenings-mammografie is gratis voor de vrouw - evenals de MRI en echografie. De nomenclatuurnummers hiervoor werden een paar jaar geleden van kracht.
Individuele opsporing van borstkanker bij asymptomatische vrouwen: nieuw is de mammografie van beide borsten, op voorschrift van een arts. Alleen vrouwen tussen 45 en 74 jaar komen hiervoor in aanmerking. Ze betalen een remgeld. Bij vrouwen van 45 tot 49 jaar kan de arts dit onderzoek na een jaar opnieuw aanvragen. Bij vrouwen tussen 50 en 74 jaar bedraagt het vereiste interval twee jaar. Er vindt een tweede lezing plaats.
Vrouwen met symptomen (knobbels, bepaalde huidafwijkingen, vocht-verlies uit een tepel,...): de klassieke mammografie van de betreffende borst wordt gereserveerd voor deze indicaties. Er geldt geen beperking qua leeftijd of frequentie, maar de symptomen moeten worden beschreven.
Het zal in de nieuwe wetgeving niet meer mogelijk zijn de diagnostische mammografie aan te vragen voor een 'opportunistische' screening van asymptomatische vrouwen buiten de leeftijdsgroep. Het document verwijst als motivatie naar het KCE-rapport over opsporing van borstkanker tussen 40 en 49 jaar: screening naar borstkanker bij asymptomatische vrouwen jonger dan 45, bijvoorbeeld, brengt meer nadelen dan mogelijke voordelen.
Impact
Het Riziv maakt een prognose van de impact die de invoering van deze nomenclatuur zou hebben. In 2016 bedroegen de Riziv-uitgaven voor borstkankeronderzoek in totaal zo'n 75 miljoen euro - dat is voor de screening, ook bij patiënten met een hoog risico, en voor diagnostische mammografieën samen. De kosten voor het consult, een NMR-onderzoek en echografie zijn hierin verrekend.
Van de 752.358 mammografieën die er in 2016 plaatsvonden, waren er 68% 'diagnostische' mammografieën - dat is inclusief de 'opportunistische screening'. Screening bij vrouwen met een sterk verhoogd risico (ook in de leeftijdsgroep tussen 50 en 69 jaar) was goed voor iets meer dan één procent van het totale aantal mammografieën. Het bevolkingsonderzoek is goed voor ongeveer 30%.
Het Riziv berekent hoe deze aantallen verdeeld zouden zijn met de nieuwe nomenclatuur. Doordat opportunistische screening onmogelijk wordt, zouden er zo'n 52.147 minder onderzoeken plaatsvinden - vooral bij vrouwen jonger dan 45 maar ook bij vrouwen van 75 jaar en ouder. 'Individuele opsporing' van borstkanker bij vrouwen van 45 tot 74 jaar zou goed zijn voor 17% van alle mammografieën, en de diagnostische mammografieën bij vrouwen met symptomen voor 36,5%. Het nomenclatuurnummer voor screening bij vrouwen met een sterk verhoogd risico is goed 3%. Het aandeel van het bevolkingsonderzoek bij vrouwen van 50 tot 69 jaar zou van 30% naar 43% stijgen.
Het Riziv berekent dat het zo'n zeven miljoen euro zou besparen door het minder aantal onderzoeken. Maar dat bedrag wordt opnieuw geïnvesteerd in het budget voor mammografie: er komt tegelijk ook een nomenclatuurnummer waarmee de arts een extra honorarium kan aanrekenen voor het gebruik van gedigitaliseerde opnamen. Het KB van 28 maart schortte ook de invoering van deze digitale mammografie voorlopig op.
Voorlopige maatregel
Al sinds 2010 discussieert men over deze hervorming van de nomenclatuur. In het voorstel dat dat jaar op tafel lag, zou individuele opsporing van borstkanker ook nog mogelijk geweest zijn in de leeftijdsgroep van 40 tot 45 jaar. De invoering van de individuele opsporing van borstkanker tussen 45 en 75 jaar is een voorlopige maatregel. Na enkele jaren zal een evaluatie plaatsvinden. Er werd evenwel geen consensus gevonden met het Brusselse Brumammo, het Waalse CCREF en het Vlaamse Kankerregister voor een centrale registratie van de resultaten. Het Riziv publiceert enkele kaartjes die de tegenstelling tussen het noorden en het zuiden van het land illustreren. In het noorden is het bevolkingsonderzoek naar borstkanker al veel sterker ingeburgerd dan in het zuiden. Een uitzondering in Vlaanderen is wel het arrondissement Halle-Vilvoorde, met de Rand rond Brussel, dat meer aanleunt bij het zuiden van het land.
Hieronder het kaartje voor diagnostistische mammografieën in de leeftijdsgroep 45-49 jaar. In deze leeftijdsgroep zou het voorlopig mogelijk blijven jaarlijks een individuele screeningsmammografie aan te vragen.
