Kunstmatige ovaria om de effecten van de menopauze te verminderen?
Amerikaanse vorsers hebben bij ratten kunstmatige eierstokken getest. Die zouden de hormoontherapie kunnen vervangen die wordt voorgeschreven om de invaliderende symptomen van de menopauze te verhelpen. De resultaten zien er zeer goed uit.
Gemiddeld treedt de menopauze in rond de leeftijd van 52 jaar. De eierstokken vallen dan uit en er worden geen vrouwelijke geslachtshormonen meer geproduceerd, wat kan leiden tot symptomen. Die zijn soms erg hinderlijk, maar verschillen van de ene vrouw tot de andere: gewichtstoename, warmteopwellingen, zweten 's nachts, slapeloosheid, osteoporose, urogenitale afwijkingen, droge vagina, stemmingsstoornissen ...
Om die vervelende bijwerkingen van de menopauze te verhelpen of wat te verlichten, heeft een groep van het Wake Forest Institute in North Carolina de mogelijkheid van transplantatie van in het laboratorium gevormde kunstmatige eierstokken onderzocht.
Door middel van medische engineering hebben de specialisten kunstmatig eierstokweefsel voor ratten gemaakt. Ze hebben daarvoor eerst twee soorten cellen van de ovaria, namelijk cellen van de granulosa en cellen van de theca, afgenomen bij onrijpe wijfjesratten van 21 dagen. Ze hebben die cellen dan in het lab gekweekt en omgebouwd tot driedimensionale functionele weefsels. Die kunstmatige eierstokken werden dan ingeplant bij mature wijfjesratten van 3 maanden na resectie van de eigen eierstokken.
Een week na inplanting bij de proefdieren scheidden de kunstmatige ovaria al oestrogenen, progesteron en twee andere natuurlijke hormonen af die niet in de huidige hormonale substitutietherapie zitten.
Nog een andere vaststelling: een vermindering van de onaangename effecten van de menopauze. Bij de geteste wijfjesratten was de gezondheid van het bot en de baarmoeder beter dan met een klassieke hormoontherapie en die ratten kwamen ook minder aan.
"De behandeling zou moeten resulteren in een natuurlijke secretie van hormonen volgens de behoefte van het lichaam, wat toch wat anders is dan inname elke dag van een specifieke dosis geneesmiddelen", legde prof. Emmanuel Opara, hoofdauteur van de studie, uit.
De techniek zou nog een ander voordeel bieden. Door afgifte van hormonen op maat zou er ook geen risico op cardiovasculaire problemen of kanker zijn, wat wel het geval is met de huidige HST, die dan ook niet wordt aanbevolen op lange termijn.
Het systeem van hormoonsubstitutie door cellen zou ook kunnen worden gebruikt bij patiënten bij wie de ovaria chirurgisch werden verwijderd of bij wie de ovaria werden vernietigd door chemotherapie.
Nu moet het systeem nog worden uitgetest bij vrouwen. Er moeten echter nog meerdere vragen worden opgelost zoals vragen over de oorsprong van de cellen voor het maken van bioartificiële eierstokken. Volgens de auteurs zou je bijvoorbeeld ovariumweefsel kunnen afnemen bij jonge vrijwilligsters.
(referentie: Nature Communications, 5 december 2017, doi:10.1038/s41467-017-01851-3)