Nieuwjaarsconcert Wiener Philharmoniker uitgezonden in 90 landen
De wals is zowat het meest populaire ingrediënt van het klassieke Nieuwjaarsconcert. Het summum op het vlak van Nieuwjaarsconcerten vindt plaats in de grote gouden zaal van de Musikverein in Wenen: op 1 januari zullen naar schatting 50 miljoen mensen in 90 landen naar het Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker kijken.
Met de opkomst van de burgerij en het openen van de eerste publieke balzalen in Wenen in het begin van de 19de eeuw, ontstond een bijzonder populaire muzikale ontspanningscultuur. Vooral de walsen van de familie Strauss waren bij die gelegenheden gedurende driekwart eeuw bijzonder populair.
Met Johann Strauss jr. (1825-1899) bereikte de Weense wals zijn hoogste perfectie en ook de grootste populariteit tot ver buiten de Oostenrijkse grenzen. Niettegenstaande de muziek van de Strauss-dynastie geklasseerd wordt onder de noemer lichte muziek kan men vaststellen dat componisten als Mozart, Beethoven en Schubert het ook een eer vonden om dansmuziek te componeren voor de grote Weense bals. Johannes Brahms betreurde dan weer zijn gemis aan voeling met deze spontane musiceerpraktijken waarvoor hij de Straussen zo waardeerde.
Riccardo Muti
Op 22 april 1873 werkte de Wiener Philharmoniker voor het eerst samen met Johann Strauss jr. in de gouden zaal van de Musikverein. Bij die gelegenheid voerde het gezelschap zijn wals Wiener Blut uit. Na de dood van de componist in 1899 duurde het tot in de vroege jaren 1920 voor het Weense toporkest de muziek van Strauss herontdekte.
Vijfmaal maestro Muti
Dit jaar vierde de Wiener Philharmoniker zijn 175ste verjaardag. In dit heel bijzondere orkest werden vrouwelijke musici lange tijd geweerd maar de laatste vijftien jaar kwam daar schoorvoetend verandering in. Zo maakt de Belgische harpiste Anneleen Lenaerts sedert zes jaar deel uit van het beroemde orkest. Ook opmerkelijk is het feit dat de musici er samen eigenaar zijn van de in 1908 opgerichte vereniging Wiener Philharmoniker. Ze stellen hun eigen salaris vast en kiezen met elkaar solisten, programma's en gastdirigenten.
Na eerdere uitnodigingen om het Nieuwjaarsconcert in Wenen te dirigeren in 1993, 1997, 2000 en 2004 werd de Italiaanse maestro Riccardo Muti door hen nu voor de vijfde keer gekozen en uitgenodigd om de muzikale leiding van het bijzonder prestigieuze evenement op zich te nemen. Muti heeft in zijn lange carrière de meest vooraanstaande orkesten gedirigeerd. Sedert 2010 is hij muziekdirecteur van het Chicago Symphony Orchestra. Zijn samenwerking met de Wiener Philharmoniker begon in 1971. Ondertussen heeft bij dat orkest alleen al ongeveer 500 concerten op de teller staan. Hij wordt er gewaardeerd voor zijn nauwgezette voorbereidingen en omdat hij de zo geroemde Weense orkestklank uitstekend weet te cultiveren. In 2011, op zijn 70ste verjaardag, toen Riccardo Muti met het orkest op het Festival van Salzburg was, werd hij tot erelid van de Wiener Philharmoniker benoemd.
T.E.
Het eerste Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker werd opgevoerd op 1 januari 1941 onder leiding van Clemens Krauss. Het was het begin van een lange en mooie traditie die nu al 77 jaar standhoudt. Sedert 1987 wordt het Nieuwjaarsconcert in Wenen geleid door een dirigent die gekozen wordt door de leden van het orkest. Dit jaar viel de keuze voor de vijfde keer op Riccardo Muti.
Op het programma staat ditmaal muziek van de Straussfamilie, van Franz von Suppé en Alphons Czibulka. De Stephanie-Gavotte van deze laatste componist heeft een link met ons ons land. Czibulka die militaire orkesten in Oostenrijk-Hongarije leidde, won in 1880 met zo'n orkest in Brussel een internationaal concours. Daar voerde hij zijn Stephanie-Gavotte uit die genoemd werd naar de Belgische prinses Stephanie, toen verloofd met Rudolf van Oostenrijk. Het zou een bijzonder populair werk worden.
Lotingsysteem
Het Nieuwjaarsconcert wordt in 90 landen uitgezonden en er wordt geschat dat er 50 miljoen kijkers zullen zijn. Het Nieuwjaarsconcert live bijwonen is minder evident. Tijdens de eerste twee maanden van het jaar kan men een aanvraag doen voor de tickets van volgend jaar. Dankzij een lotingsysteem hebben muziekliefhebbers uit heel de wereld evenveel kans om er volgend jaar bij te zijn. De uitvoering wordt ook dit jaar opgenomen en kort na Nieuwjaar wereldwijd verspreid.
Wiener Philharmoniker o.l.v. Riccardo Muti. Op 1 januari 2018 om 11u15 live vanuit Wenen, Musikverein.
Opname op CD, DVD, blu-ray en LP wordt uitgegeven door Sony Classical.