Ontdekking van een stof die doet bruinen zonder zon
Dat is de vrucht van een onderzoek van meer dan tien jaar. Amerikaanse vorsers hebben een stof ontdekt die in de huid dringt en de huid doet bruinen zonder blootstelling aan de schadelijke ultraviolette zonnestralen, die het risico op huidkanker sterk verhogen. Met die stof zouden zelfs mensen met een zeer bleke huid, die gewoonlijk roze blijft bij blootstelling aan de zon, toch een getaande huid kunnen krijgen.
De wetenschappers hebben daarvoor de pigmentatie van de huid als natuurlijke barrière tegen uv gebruikt. Ze hebben stoffen ontwikkeld die optimaal in de huid dringen en de melanineproductie verhogen. Melanine is een pigment dat de huid kleurt, de cellen beschermt tegen beschadiging door uv en zo het risico op ontstaan van kanker tegengaat.
Prof. David Fisher en zijn team hebben interessante resultaten behaald met twee stoffen: YKL 06-061 en YKL 06-062. Die remmen het enzym SIK (Salt Inducible Kinase) en activeren de expressie van een transcriptiefactor (MITF), die de synthese van melanine controleert.
Met andere woorden, in tegenstelling tot de klassieke crèmes "bruinen zonder zon", die de oppervlakkige laag van de huid kleuren, stimuleert de nieuwe stof de cellen die de pigmenten produceren die de ultraviolette stralen absorberen.
De doeltreffendheid ervan werd in het laboratorium aangetoond op menselijke huid. De vorsers hebben vastgesteld dat de stof de huidmonsters donkerder maakte afhankelijk van de toegediende dosering en de frequentie van toediening en dat de getaande tint meerdere dagen aanhield.
Bij aanbrengen als een crème op Mc1-knock-outmuizen met een rosse vacht (het Mc1r-gen controleert de productie van melanine) werd ook de opperhuid van rosse muizen, die net zoals de mens gevoeliger zijn voor ultraviolette stralen, bruiner. Al na één dag werden de muizen bruin op de plaats van aanbrengen van de crème. De lokale behandeling had dus wel degelijk de productie van melanine verhoogd. Na een week was de kleur weer verminderd net zoals bij bruinen in de zon. Buiten een kleurverandering hebben de muizen geen andere bijwerkingen vertoond.
Toch een kanttekening: die nieuwe stof blokkeert het enzym SIK en dat enzym is een tumorsuppressor. Het kan natuurlijk niet dat je om te bruinen een stof gaat gebruiken die het risico op kanker verhoogt door inactivering van dat beschermende eiwit. Dat is trouwens een van de redenen waarom verder preklinisch veiligheidsonderzoek noodzakelijk is voordat de stof kan worden uitgetest bij de mens.
In afwachting daarvan vindt prof. Fisher dat die stof zou moeten worden gebruikt in combinatie met een normale zonnecrème. Een zonnecrème blijft volgens hem belangrijk om de huid te beschermen.
(referentie: Cell Reports, 13 juni 2017, DOI: 10.1016/j.celrep.2017.05.042)