Larotrectinib, een voorbeeld van precisieoncologie
Het is zeker geen panacee en het betreft nog maar preliminaire resultaten, maar die zien er toch veelbelovend uit.
De beschikbare gegevens wijzen erop dat larotrectinib, een wat speciaal klein geneesmiddel, een activiteit heeft die het kader van de klassieke classificatie van tumoren volgens het aangetaste orgaan overschrijft. Larotrectinib is doeltreffend gebleken bij een kleine twintig verschillende tumoren in een gevorderd stadium, zowel bij kinderen als bij volwassenen. Het responspercentage met larotrectinib bedroeg 76% en in 79% van de gevallen bleef de respons gehandhaafd na 12 maanden behandeling.
TKR-afwijkingen
Maar elke medaille heeft een keerzijde. Het betreft helaas maar een zeer beperkt percentage van de kankers, meer bepaald kankers met afwijkingen van de tropomyosinereceptorkinasen (TRK). Die afwijkingen zijn het gevolg van een abnormale fusie van genen die coderen voor TRK en andere genen. Het fusieproduct genereert signalen van celgroei, die kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van kanker op zeer veel plaatsen in het lichaam. De frequentste kankers vertonen zelden TKR-afwijkingen, maar die laatste komen wel veel voor (tot 90% van de gevallen en meer) bij bepaalde zeldzame kankers.
De auteurs hebben een studie gepresenteerd bij 55 patiënten (43 volwassenen en 12 kinderen) met een plaatselijk gevorderde of gemetastaseerde kanker (colon, long, pancreas, schildklier, speekselklieren, spijsverteringskanaal, melanoom en sarcomen) met dergelijke afwijkingen die momenteel deelnemen aan drie fase I- en fase II-studies.
Opsporen bij gevorderde kanker
38 (76%) van de eerste 50 patiënten (17 verschillende kankers) bij wie de tumorrespons al minstens twee keer werd geëvalueerd met een CT-scan, hebben gereageerd op larotrectinib. Gewoon ter informatie, drie kinderen met een sarcoom die aanvankelijk waren geweigerd voor chirurgie, konden dankzij een goede respons op larotrectinib daarna toch worden geopereerd. De langste respons tot nog toe is 25 maanden en die respons houdt nog altijd aan (geen tumorprogressie).
Nog een extra troef, larotrectinib wordt goed verdragen. De frequentste bijwerkingen zijn vermoeidheid, duizeligheid en nausea.
Volgens David Hyman van het Memorial Sloan Kettering Cancer Center in New York pleiten die gegevens voor een precisieoncologie, waarbij de behandeling wordt gebaseerd op het bestaan van mutaties of andere biologische afwijkingen, ongeacht het orgaan waarin de kanker ontstaat. Gezien de opmerkelijke respons die met larotrectinib wordt behaald bij tumoren met TRK-fusieafwijkingen, is het wenselijk dergelijke afwijkingen op te sporen bij patiënten met een gevorderde kanker. Misschien zou larotrectinib ze immers een kans op een langere overleving kunnen bieden.
Dr. Jean-Claude Lemaire naar de presentatie tijdens een persconferentie en een sessie van DM Hyman, annual meeting ASCO 2017, Abstract LBA2501.