Beloning voor onderzoek naar aan G-proteïnen gekoppelde receptoren
Julien Hanson, doctor in de farmaceutische wetenschappen, is zijn carrière begonnen met een onderzoek naar de mechanismen van rood worden van de huid en is daarna onderzoek gaan uitvoeren naar weesreceptoren, receptoren waarvan het ligand nog niet bekend is. Hij krijgt nu de Galenusprijs 2016 voor zijn onderzoek naar aan G-proteïnen gekoppelde receptoren (GPCR).
GPCR is de grootste familie van membraanproteïnen van het menselijke genoom. De familie telt ongeveer 800 leden, waaronder de reukreceptoren. GPCR spelen een sleutelrol in het lichaam en zijn dan ook bevoorrechte targets voor tal van geneesmiddelen. 50-60% van de geneesmiddelen die voor therapeutische doeleinden worden gebruikt, werken direct of indirect via een GPCR.
Verrassend is dan weer dat de functie van de meeste GPCR niet bekend is en ook weinig wordt onderzocht. Slechts zo'n 10% van de 350 receptoren, de reukreceptoren niet meegeteld, werd gevalideerd als targets voor geneesmiddelen. Daarom heeft dr. Hanson beslist zijn onderzoek te focussen op de nog niet-gekarakteriseerde receptoren, waaronder de weesreceptoren.
Drie onderzoeksprojecten
De vorser van de universiteit van Luik heeft zich voorgenomen om de functies van de interessantste 'ongrijpbare' receptoren in vitro en in vivo te ontrafelen door middel van een combinatie van moleculaire farmacologie met identificatie van originele kleine moleculen.
Voor de Galenusprijs heeft Julien Hanson drie onderzoeksprojecten over GPCR ingediend. Een eerste onderzoek gaat over een gevalideerde receptor, de hydrocarboxylzuurreceptor 2 (HCA2), die het rood worden van de huid onder invloed van nicotinezuur medieert. Hij heeft dat onderzoek uitgevoerd om de onderliggende mechanismen te doorgronden.
Het tweede onderzoek gaat over SUCNR1, een receptor die succinezuur detecteert en een belangrijke rol speelt in het metabolisme. SUCNR1 en zijn natuurlijke ligand spelen mee bij meerdere pathofysiologische processen zoals hypertensie en de vorming van bloedvaatjes in het netvlies.
Het derde onderzoek betreft een kleine familie van drie weesreceptoren die hoofdzakelijk tot expressie worden gebracht in het centrale zenuwstelsel en die bijzonder sterk werden bewaard tijdens de evolutie van de gewervelde dieren: de SREB's, namelijk GPR85, GPR173 en vooral GPR27, dat waarschijnlijk een rol speelt bij het activeren en de secretie van insuline. Op lange termijn wil dr. Hanson dus het potentieel van die verschillende receptoren als targets voor geneesmiddelen evalueren.