Hoe mijn rokende patiënt uitleggen dat zijn sigaretten duurder moeten zijn?
Willen we in België de doelstelling halen die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voorop heeft gesteld om de tabaksepidemie terug te dringen, dan moeten de prijzen van de sigaretten verdubbelen tegen 2025 (https://nieuws.vtm.be/binnenland/straks-125-euro-voor-pakje-sigaretten).
De WHO wil het aantal rokers in de wereld fors terugschroeven: tussen 2010 en 2025 dertig procent minder rokers. Ons land zal met de huidige gang van zaken op vlak van tabakspreventie die doelstelling niet halen; en dit terwijl er in België elk jaar zo'n 15.000 vroegtijdige overlijdens veroorzaakt worden door roken, meestal na een lange lijdensweg. Wellicht ook onder uw patiënten!
Uit een rapport van de WHO en het Economic and Health Policy Research team van de American Cancer Society blijkt dat de prijs van de sigarettenpakjes naar € 12,50 moet tegen 2025 als we de dalende trend van het aantal rokers bij ons willen versnellen. Het optrekken van de prijs is dé preventiemaatregel bij uitstek, dé nummer één op de lijst van effectieve maatregelen.
Prijsevolutie
Hoe evolueerde de prijs van een pakje Marlboro van 20 stuks de afgelopen decennia? In januari 1971 kostte zo'n pakje 20 BF (Belgische frank). Ik was toen 5 jaar, te jong om er mee te experimenteren. In juni 1981 kostte het 42 BF. Ik was toen 15 jaar en kreeg de verboden vrucht aangeboden. In augustus 1991 kostte het 81 BF. Ik was toen 25 jaar en liever volop aan het sparen voor een vliegtuigticket naar Zuid-Amerika. In augustus 2001 kostte het al 130 BF of € 3,20. Ik was toen 35 jaar met 2 schattige dochters en een gelukkig echtgenoot, gestopt met roken tijdens mijn eerste zwangerschap. Sinds de invoering van de euro lijkt het allemaal goedkoop, maar toch: in 2011 € 5,05; in 2012 € 5,26; in 2013 € 5,47; in 2014 € 5,79; in 2015 wordt de kaap van 6 overschreden: € 6,10 en ik overschreed in dat vervloekte jaar op een grijze regenachtige dag een andere kaap; in 2016 € 6,35 en momenteel betaal je voor zo'n pakje van 20 Marlboro sigaretten € 6,50. Erg veel, maar toch veel te weinig!
Taksen optrekken
Volgens de Wereldbank moet je de prijzen in één keer drastisch optrekken om resultaat te boeken. Zo zou een prijsstijging met 10% een daling van de tabaksconsumptie met 4% bewerkstelligen. Als je telkens kleine prijsverhogingen doorvoert, dan past de consument zijn gedrag niet aan. In het kader van de taxshift, hot politiek item sinds 2015, zag het er even naar uit dat de boodschap begrepen werd door de federale minister van Financiën. Te meer daar een prijsverhoging geen negatieve gevolgen hoeft te hebben voor de schatkist. Integendeel! Met het optrekken van de taksen op tabaksproducten sla je drie vliegen in één klap: minder jongeren beginnen te roken, meer rokers willen stoppen én meer inkomsten voor de staat.
Het optrekken van de prijs van een sigarettenpakje is dé preventiemaatregel bij uitstek
In 2015 (het jaar waarin ons standaardpakje € 6,10 kostte) leverden de rokers onze schatkist 3.039 miljoen (dus bijna 3.04 miljard) op aan accijnzen en btw. In 2016 (het jaar waarin ons standaardpakje € 6,35 kostte) liep de opbrengst voor de staat uit accijnzen en btw van tabaksproducten op naar 3.087 miljoen (dus bijna 3.09 miljard). Dit zijn objectieve data, gebaseerd op de verkoopcijfers van fiscale zegelbandjes van het ministerie van Financiën.
Fake news
De tabaksindustrie roept moord en brand bij hogere taksen, maar houdt de touwtjes van de prijssetting zelf strak in handen. Fors hogere taksen leiden niet automatisch naar verhoudingsgewijze hogere prijzen voor de consument. De grote tabaksbedrijven bepalen zelf de eindprijs voor de gebruiker en kunnen er, ondanks hogere taksen, voor kiezen om de prijs laag te houden. Niet alleen de overheid wordt zo gedwarsboomd in haar gezondheidsbeleid. Ook de kleinhandelaars zijn de dupe want het is hun winstmarge die keldert. Dit verhaal komt nauwelijks in de pers. Wel de valse verhalen (fake news!), aangestuurd door de tabaksindustrie zoals over dalende inkomsten voor de staat. Quod non!