Is bloeddonatie door epilepsiepatiënten veilig?
Bestaat er wetenschappelijke evidentie voor de uitsluiting van epilepsie patiënten als bloeddonor? Neen, zo blijkt uit de masterproef van Alyssa Kellens. Zij werd door het Icho genomineerd voor de Prijs van de Jonge Huisarts powered by Artsenkrant.
Vaak worden epilepsiepatiënten tijdelijk of definitief geweigerd als bloeddonor. Het Rode Kruis-Vlaanderen hanteert als policy dat epilepsiepatiënten drie jaar aanvals- en therapievrij moeten zijn vooraleer ze als bloeddonor in aanmerking komen. Deze uitsluiting is niet zozeer gebaseerd op wetenschappelijke evidentie, dan wel beïnvloed door andere overwegingen, schrijft dokter Kellens in haar inleiding.
Inconsistentie
Alyssa Kellens: "We zijn gestart met de opstelling van een vragenlijst over het thema. Die is via de contacten van prof. Philippe Vandekerckhove van Rode Kruis-Vlaanderen uitgestuurd naar bloeddonatiecentra wereldwijd. Bedoeling was om weten te komen welke policies rond bloed-donatie en epilepsie worden gehanteerd. Zijn er bepaalde zaken waarop men zich gebaseerd heeft om een welbepaald beleid te volgen?"
Uit de resultaten bleek dat er inderdaad een inconsistentie bestaat tussen de verschillende bloedinstellingen wereldwijd. Dokter Kellens verrichtte daarom een systematische review om wetenschappelijke evidentie met betrekking tot de veiligheid van epilepsiepatiënten bij bloeddonatie te zoeken en kritisch te beoordelen. In vijf databanken (MEDLINE, Embase, The Cochrane Library, Web of Science en CINAHL) zocht ze, samen met haar co-promotor prof. Emmy De Buck van het Centrum voor Evidence-Based Practice (CEBaP) en het Leuvens Instituut voor Gezondheidszorgbeleid (KU Leuven), van bij het ontstaan van de databank tot december 2014 naar studies. Dat leverde 7.283 referenties op.
Na screening konden uiteindelijk slechts drie observationele studies weerhouden worden: twee casusreeksen en één cohortstudie. Alle studies waren van lage methodologische kwaliteit en geen enkele studie bevatte een degelijke statistische analyse. Op basis van de beschikbare wetenschappelijke evidentie kon er geen significant verhoogd risico op neveneffecten worden aangetoond bij patiënten met een voorgeschiedenis van epilepsieaanvallen. De bewijskracht moet echter als zeer laag worden geclassificeerd. Alyssa Kellens: "Verder onderzoek in dit domein is dus nodig. Probleem is wel dat het thema ethisch vrij moeilijk ligt. Een goede omkadering is dan ook noodzakelijk, net als samenwerking met de universiteiten."
Voorzichtigheidsbeginsel
Dat er wetenschappelijke evidentie komt voor het beleid van de bloeddonatiecentra is essentieel, benadrukt dokter Kellens. Momenteel gelden er immers nogal wat uitsluitingscriteria, gebaseerd op het voorzichtigheidsbeginsel. Denk bijvoorbeeld aan mensen die een endoscopie hebben ondergaan, of mannen die seks hebben met mannen, een thema dat al veel in de aandacht is geweest.
"Er zijn in Vlaanderen nog steeds te weinig bloeddonoren. Mochten we mensen met epilepsie, wat toch een vrij vaak voorkomende ziekte is, de kans kunnen geven om bloed te geven, zou dat toch een aanzienlijke impact kunnen hebben op de bloedvoorraden." Het Rode Kruis-Vlaanderen zet zich hard in voor het verzamelen van wetenschappelijke evidentie voor hun beleid, zegt dokter Kellens. "Want als je bepaalde groepen van patiënten met een ziekte met een hoge prevalentie wel kan toelaten, kan dat toch een verschil maken."
Haio: Alyssa Kellens (KULeuven)
Onderwerp: Is het voor epilepsie - patiënten veilig om bloed te geven?
Promotor: prof. Philippe Vandekerckhove
Co-promotor: prof. Emmy De Buck, prof. Bert Aertgeerts, prof. Lieven Lagae
Rode Kruis-Vlaanderen is niet betrokken bij de jurering of de organisatie van de Prijs van de Jonge Huisarts.
Veerle Caerels