De apotheker als nieuwe pastoor?
De apotheker krijgt een steeds grotere rol toebedeeld in de eerstelijnszorg, en dat vormt een uitdaging voor de huisarts. Elkeen moet zijn plaatsje vinden, in het belang van de patiënt.
Dat was het uitgangspunt van een recent debat georganiseerd door de Onafhankelijke Ziekenonfdsen over het meerjarenplan dat minister De Block onlangs afsloot met de apothekersverenigingen.
Lieven Zwaenepoel (APB) benadrukte meteen dat de hervorming die de minister voor ogen heeft, geen cadeau is voor de apothekers, maar wel degelijk voor de patiënt/cliënt. Gezien de toenemende druk op de gezondheidszorg is elkeen de rol toekennen die hem/haar toekomt, een manier om de doeltreffendheid te vergroten.
Maar wat is nu het verschil tussen de het nieuwe concept van 'huisapotheker' en de gewone apotheker die die rol in de praktijk al deels speelt? Wellicht was het noodzakelijk om de nieuwe benaming in een wettekst te gieten en op die manier te officialiseren, vindt Hilde Deneyer (Vlaams Apothekers Netwerk). "We doen al veel dingen die in het meerjarenplan opgenomen zijn. En dat is ook volkomen normaal. Alleen, koken kost geld en als men ons extra taken toebedeelt, moet daar iets tegenover staan."
Op afspraak
Volgens Alain Chaspierre (AUP, koepel van Franstalige apothekers) is de apotheker de enige zorgverstrekker die een totaalbeeld heeft van wat de patiënt aan geneesmiddelen inneemt. De huisapotheker is dus de draaischijf inzake preventie en therapietrouw. Toch mogen problemen met geneesmiddelen voor al dan niet volledig autonome chronische patiënten niet worden geregeld zonder therapeutische opvolging door de behandelend arts.
Probleem is, werpt Chaspierre op, dat het nog niet ingeburgerd is om een afspraak te maken bij de apotheker. Marc-Henry Cornély (coöperatieve apotheken) vindt die afspraak de geschikte gelegenheid om de band tussen patiënt en apotheker op te starten. Maar daar uren aan besteden, kan demotiverend werken. In kleine officina - en zo zijn er nog veel - is de apotheker nog vaak alleen. Hij kan toch zijn andere klanten niet laten wachten om een patiënt apart te nemen? Chaspierre stelt voor om er een halve dag per week voor uit te trekken. De apotheek blijft dan gesloten. Maar hoe garandeer je dan ondertussen de geneesmiddelenaflevering? Een geautomatiseerd systeem kan mogelijk een oplossing bieden.
Als de apotheker geen tijd heeft voor een gesprek, kan hij het geneesmiddel afleveren en de afspraak later laten doorgaan, als een bijkomende service.
Chaspierre benadrukt dat pas afgestudeerde apothekers erg enthousiast zijn over deze evolutie van 'pillenverkoper' naar 'gezondheidscoach'. "Dat betekent een aanzienlijke persoonlijke investering. Het is een soort van dienst na verkoop. Het is de rol van de huisapotheker om de patiënt een volledig en coherent medicatieschema te bezorgen, rekening houdend met automedicatie. Bij elke wijziging past de huisapotheker het schema aan. De aansprakelijkheid van de apotheker daarin moet nog worden uitgewerkt."
Zelftesten
Er is al wat te doen geweest over de rol van apothekers bij de zogenaamde zelftesten. "Er worden hierover heel wat onwaarheden verteld", stelt Lieven Zwaenenpoel vast. "Je kan deze testen op geen enkele manier onder de hoofding diagnose onderbrengen, wat wil zeggen dat we hoegenaamd niet op het domein van de artsen komen." "Bovendien weten we best goed hoe die tests werken. Vaak spelen we een sterk informatieve rol rond het gebruik ervan, te beginnen met het tijdstip van gebruik", vult Hilde Deneyer aan. "Testen geven een signaal, geen diagnose", vat Alain Chaspierre samen.
Geen ivoren toren
Lieven Zwaenepoel stipt nog het belang aan van het medicofarmaceutisch overleg tussen artsen en apothekers, waarvoor het Riziv een budget voorziet. "De apotheker is het eerste contact, hij is de specialist inzake geneesmiddelen, maar de informatie over het geneesmiddelengebruik moet aan de arts worden doorgegeven. De apotheker zit niet in een ivoren toren."
Te veel apotheken?
Op de vraag of er in ons land te veel apotheken zijn, wijst Alain Chaspierre op de mogelijkheid om kleine apotheken te laten fusioneren. De groeiende nood aan apothekers als gezondheidscoach maakt sowieso een substantieel aantal noodzakelijk.
De apotheker van de toekomst zal, willens nillens, meer gaan lijken op de pastoor van weleer, getuigt een apotheker in de zaal.
Tenzij, zoals een topman uit de industrie, ons toevertrouwt, we doen zoals in Australië, waar geneesmiddelen online worden besteld en drones ze voor de deur komen afleveren. België is Australië niet, maar de online apotheek heeft de wind in de zeilen. Maggie De Block, noch de apothekersverenigingen willen dat louter als een bedreiging zien...
Nicolas De Pape/M.V. (Vertaling En Bewerking: Veerle Caerels)