Behoren littekens weldra tot het verleden?
Bij onderzoek van het genezingsproces van een huidletsel heeft een groep van achtendertig vorsers in moleculaire biologie van de Universiteit van Pennsylvania een methode ontwikkeld die de regeneratie van huid en vetweefsel bevordert in plaats van vorming van littekenweefsel en waardoor de vorming van littekens in de huid kan worden vermeden.
De oplossing ligt in cellulaire "vingervlugheid". Eerst wordt FGF9, een groeifactor, toegediend om de haarfollikels te reconstitueren. Dat zet de regeneratie van vetweefsel in gang. Vetweefsel reageert immers op de signalen die de follikels uitzenden. De ontwikkeling van het haar loopt gescheiden van de ontwikkeling van het vet, maar ze blijven toch afhankelijk van elkaar.
Met een mengsel van andere groeifactoren die door de haarfollikels worden geproduceerd, waaronder bone morphogenetic protein (BMP) zijn de Amerikaanse wetenschappers erin geslaagd om de myofibroblasten, de kenmerkende cellen in littekenweefsel, in het wondbed om te zetten in adipocyten, vetcellen, die verloren zijn gegaan tijdens het helingsproces.
Die omzetting zorgt ervoor dat de geheelde wonde er natuurlijk, glad en zacht uitziet in plaats van een spoor na te laten. Met andere woorden, de huid is "gereconstrueerd" zonder ontsierende merktekens, en de onderzoekers zijn daarin geslaagd door het klassieke helingsproces te vervangen door een regeneratie van cellen.
Tot nog toe dachten we dat die transformatie enkel mogelijk was bij vissen en amfibieën en niet bij zoogdieren. Nochtans blijkt dat ook mogelijk te zijn bij zoogdieren zoals is aangetoond in in-vivoproeven op muizen en in vitro op culturen van humane keloïdcellen. Die ontdekking zou weleens "revolutionaire " gevolgen kunnen hebben en zou veel bredere toepassingen kunnen kennen dan louter wondzorg en heling.
Als het mogelijk is littekens te vervangen door nieuw gevormde huid, staat de deur open naar toepassingen in de herstellende en esthetische geneeskunde. Op termijn dromen de vorsers er al van dat controle van het huidproces zou kunnen leiden tot nieuwe behandelingen tegen het verouderen en, waarom niet, een nieuwe strategie om diepe rimpels weg te werken.
Die techniek zou ook heilzaam kunnen zijn bij aidspatiënten. Eén van de bijwerkingen van de geneesmiddelen die bij aids worden voorgeschreven, is immers lipodystrofie met verlies van adipocyten, waardoor de huid van het gezicht snel veroudert. Kortom, mogelijkheden genoeg ...
(referentie: Science, 5 januari 2017, DOI: 10.1126/science.aai8792)