Oogchirurgie: nooit geziene operatie uitgevoerd met een robot
Robotgeassisteerde chirurgie wordt almaar vaker toegepast en heeft nu ook zijn nut bewezen bij een uiterst delicate oogoperatie. De operatie van het inwendige oog die werd uitgevoerd in het John Radcliffe Hospital in Oxford, Verenigd Koninkrijk, was een wereldpremière.
De ingreep werd uitgevoerd bij William Beaver, een 70-jarige dominee. Op zijn retina had zich een idiopathisch epiretinaal membraan van enkele micrometer dik ontwikkeld dat zijn centrale zicht belemmerde en dus behandeld moest worden. Het gaat om een probleem dat vaak optreedt op latere leeftijd.
Het membraan diende nauwkeurig verwijderd te worden zonder de retina te beschadigen. Geen enkele chirurg was bereid om dat waagstuk alleen te ondernemen. Daarom werd een beroep gedaan op het Robotic Retinal Dissection Device of R2D2, een ultraprecieze robot. De robot, die ontwikkeld werd door een Nederlandse firma gespecialiseerd in medische robots, maakt het mogelijk om de binnenkant van het oog te opereren en te doen waar mensenhanden niet toe in staat zijn omdat ze te veel beven: door een gaatje met een diameter van minder dan een millimeter in de inwendige oogwand passeren en meermaals heen en weer gaan om het ongewenste membraan te verwijderen.
De robot doet dat uiteraard niet alleen. Hij wordt bediend door een chirurg met behulp van een joystick en een touchscreen waarmee die laatste de verplaatsing van het hulpmiddel binnen in het oog van de patiënt kan volgen door de operatiemicroscoop, en dat alles met een nooit geziene precisie.
In totaal heeft het 18 maanden gevergd om de procedure voor deze eerste klinische test op te zetten. Die bleek een succes, want enkele dagen na de operatie had de gelukkige patiënt zijn normale gezichtsvermogen weer terug.
Deze ingreep is de eerste fase van een grote klinische studie naar robotgeassisteerde oogchirurgie waarin twaalf patiënten opgenomen zullen worden. In de tweede fase zal de robot geprogrammeerd worden om een fijn naaldje onder de retina te brengen om een vloeistof in te spuiten.
"Als die tweede fase een succes is, zullen we met behulp van de robot een nieuwe behandeling kunnen ontwikkelen voor retinitis pigmentosa, een genetische aandoening die wordt veroorzaakt door een mutatie van de genen die een rol spelen bij de werking van de fotoreceptoren en een van de meest voorkomende oorzaken van blindheid bij jonge mensen", legde prof. Robert MacLaren uit aan The Guardian. Die behandeling, die momenteel wereldwijd in een aantal centra wordt uitgetest, is een gentherapie waarbij stamcellen worden ingebracht onder de retina.
Bovendien zou de robot ook leeftijdsgebonden maculadegeneratie kunnen behandelen, een visusstoornis die optreedt bij mensen die ouder zijn dan 50 jaar.
"Dit is zonder enige twijfel de oogchirurgie van de toekomst", zei een enthousiaste prof. MacLaren. "De huidige technieken met lasers, scanners en microscopen maken het mogelijk om aandoeningen van de retina op microscopisch niveau te volgen. Maar wat we met deze robot zien, gaat verder dan de fysiologische grenzen van wat de menselijke hand kan verwezenlijken", aldus nog de oftalmoloog.
(referentie: The Guardian, 10 september 2016)