Een app voor niersteenpreventie
In de reeks 'e-health in het ziekenhuis' spreekt Artsenkrant met zorgprofessionals die dagelijks e-healthtoepassingen gebruiken. In deze aflevering is dat nefroloog Simon van Hooland (AZ Sint-Lucas Gent).
Dokter van Hooland zit niet stil. In maart van dit jaar verscheen hij nog in onze reeks over health start-ups met Handsonecho, dat opleidingen in echografie organiseert. Vandaag vertelt hij ons over de ontwikkeling van een app voor niersteenpreventie. "Eén op de tien Belgen heeft last van nierstenen, en dit minstens een keer in hun leven. Zowat de helft van de patiënten die ooit een niersteen heeft gehad, recidiveert zonder preventietips."
"Uit de literatuur weten we dat voeding en levensstijl daarin een belangrijke rol spelen", vervolgt dokter van Hooland. "Toch is daar door zorgverleners in ons land tot op heden weinig aandacht aan besteed."
De levensstijl speelt een belangrijke rol in het recidiveren bij patiënten met nierstenen
Zelf kreeg de dokter interesse voor deze factoren nadat hij enkele jaren geleden in contact kwam met de Nederlandse professor Dik Kok van het Erasmus Ziekenhuis Rotterdam. In 2012 richtten de afdeling nefrologie en urologie van AZ Sint-Lucas al de Niersteenkliniek op, een multidisciplinair initiatief om het veelvoorkomende probleem aan te pakken.
Tijdsbesparing en coaching
Samen met professor Kok liet dokter van Hooland een niersteenpreventieapp ontwikkelen. Het project wordt gesteund door het investeringsfonds van AZ Sint-Lucas Gent en het Erasmus Ziekenhuis in Rotterdam. Er werden eveneens sponsors gevonden in de voedingsindustrie, waarvan Spadel (Spawater), de belangrijkste is.
In eerste instantie is het de bedoeling om de app te gebruiken binnen de multidisciplinaire Niersteenkliniek. De app geeft de behandelende arts en diëtist(e) snel inzicht in de levensstijl van de patiënt. Zo bevat de toepassing een niersteenrisicometer, een caloriebalans, en geeft ze weer hoeveel zout, calcium, oxalaat, kalium en fosfor de patiënt dagelijks inneemt. Dokter van Hooland: "Als de patiënt gedurende een tiental dagen zelf zijn voedings- en bewegingspatroon ingeeft, levert dat juistere informatie op dan bij een uur durende voedingsanamnese."
Daarnaast dient de app ook voor chronisch gebruik; daarom werd ook een coachingfunctie voorzien. "Op die manier ziet de patiënt zelf ook het effect van zijn voeding en levensstijl op niersteenvorming", legt dr. van Hooland uit. "Zie het voor een stuk als opvoeding." Zo houdt de app bij hoeveel de patiënt in kwestie per dag reeds heeft gedronken, en geeft ze een melding hoeveel deze laatste nog moet drinken."
Voortrekker
Uit verschillende tests blijkt dat zowel patiënten als zorgverleners enthousiast zijn. Het is echter wachten op de definitieve uitrol tot de voedingsdatabase op punt staat. Volgens commentaren van patiënt-gebruikers kon die immers gebruiksvriendelijker. Bedoeling is dat de app volgend jaar gelanceerd kan worden in AZ Sint-Lucas Gent en Erasmus Ziekenhuis Rotterdam... en dat ze een passende naam krijgt.
Naar de toekomst toe wil dr. van Hooland de app ook uitrollen naar andere ziekenhuizen en ter beschikking stellen van diëtisten die in hun praktijk nierpatiënten begeleiden. "Er zijn weinig geneesmiddelen die nierstenen remmen. Als arts moet je andere manieren vinden om je patiënt te ondersteunen." Er staat nog een studie op de planning; een student van professor Kok zal de resultaten analyseren voor zijn doctoraat. Dokter van Hooland wil zijn eigen ervaringen ook graag neerpennen in een aantal wetenschappelijke artikels, een doelstelling voor de komende jaren.
Net als bij Handsonecho speelt dokter van Hooland opnieuw een voortrekkersrol in zijn vakgebied. "Ik vind het boeiend om nieuwe kennis op te doen", zegt hij daarover. "Er zit veel routine in ons werk: de patiëntenpopulatie die ik doorgaans zie, is gemiddeld ouder dan 70 jaar. Nierstenen daarentegen kunnen zowel iemand van 18 als iemand van 50 treffen. Het is interessant om eens andere patiënten te zien."
Maar hoe krijgt hij het allemaal voor mekaar? De organisatie van de echografie-opleiding, de coördinatie van de appontwikkeling - een proces dat overigens al een jaar duurt. "Het is allemaal een kwestie van planning", relativeert dr. van Hooland. Het leven is aan de planners.