Morfine zonder papaver: een medische ontwikkeling die niet zonder risico is
Zijn papavervelden binnenkort verleden tijd? Amerikaanse en Canadese bio-ingenieurs melden dat ze een cruciale stap hebben ontdekt in de fabricatie van opiaten zoals morfine, op basis van genetisch gewijzigde gist. Tot dusver was het nagenoeg ondenkbaar om dat te doen zonder gebruik te maken van papaver, de plant waaruit de stof afkomstig is.
Deze studie, waarop al heel wat reacties zijn gekomen, betekent een grote stap voorwaarts voor de farmacologie. Als we echter denken aan de mogelijke invloed ervan op de drugshandel, vormt ze ook een reden tot ongerustheid.
De wetenschappers leggen uit dat ze een gen afkomstig van bieten hebben ingebracht in de gist, waardoor die laatste tyrosine, een van suiker afgeleid aminozuur, kan omzetten in reticuline, een bestanddeel van collageenvezels. Dat eiwit is het cruciale vertrekpunt voor de productie van morfine en alle derivaten ervan, zoals codeïne, die in de geneeskunde worden gebruikt als pijnstiller.
Tot dusver waren de wetenschappers erin geslaagd om de gist reticuline te laten omzetten in morfine. De papaver was echter nog altijd nodig om tyrosine om te zetten in reticuline. Het Amerikaans-Canadese team heeft weliswaar nog geen morfine geproduceerd, maar op basis van hun eerste resultaten denken ze dat binnen 2 jaar een gemodificeerde giststam beschikbaar kan zijn die dat wel kan.
Het doel van dit onderzoek is om goedkopere, betere en efficiëntere pijnstillers te kunnen produceren die minder verslavend zijn dan de van papaver afgeleide geneesmiddelen. De auteurs van de studie geven aan dat de methode ook zou kunnen worden gebruikt om antibiotica en chemotherapeutica te produceren. Ze erkennen evenwel dat dit goede nieuws voor de geneeskunde ook wel eens een meevaller zou kunnen zijn voor drugshandelaars, omdat het ook eenvoudiger zal worden om heel goedkoop morfine en het daarvan afgeleide heroïne te produceren.
"In theorie zou iedereen met een basiskennis biologie met behulp van genetisch gemodificeerde micro-organismen en suiker om die te voeden thuis morfine kunnen maken, volgens een proces dat niet ingewikkelder is dan bier brouwen", stelt een ongeruste John Dueber, coauteur van de publicatie. Hij pleit dan ook voor consequente maatregelen om het onderzoek af te schermen en misbruik te voorkomen.
Ook andere experts hebben al gereageerd op deze ontdekking. (2) Zij zijn dezelfde mening toegedaan en willen een strengere wetgeving om de risico's te beperken. Ze roepen op om laboratoria beter te beveiligen en alleen laboratoria met een vergunning toegang te geven tot de gist, om te voorkomen dat die in verkeerde handen valt. De stammen zouden ook kunnen worden ontworpen op een manier die het drugshandelaars moeilijker maakt.