Middeleeuws brouwsel roeit Staphylococcus aureus uit
Oude manuscripten kunnen onvermoede geheimen bevatten. Bij het doornemen van een werk van een eeuw oud zouden Britse onderzoekers immers een recept hebben gevonden dat in staat is om methicillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA) te vernietigen.
Het begon allemaal met het AncientBiotics Project, dat werd uitgewerkt aan de University of Nottingham. Experts in Oudengels vertaalden daar het Bald's Leechbook, een Angelsaksisch medisch boek dat verborgen lag op de schappen van de prestigieuze British Library, en vervolgens testten microbiologen de vertaalde recepten uit in het laboratorium.
Het Bald's Leechbook, een van de eerste medische handboeken, werd opgesteld in de middeleeuwen, tussen het einde van de 9de en het begin van de 10de eeuw. Het bevat tal van raadgevingen en remedies, waaronder een 'brouwsel' om gerstekorrels te behandelen. Het recept maakt gebruik van twee soorten Alliums (planten van de familie waartoe ook look, ui en prei behoren), koper, wijn, en ook... koeiengal. Om dit hemelse papje tegen gerstekorrels te bereiden, moeten die vijf ingrediënten volgens het recept worden gemengd en gemacereerd worden in een vat van messing. Daarna moet het gezuiverd worden en gedurende negen dagen rusten.
In vitro werd elk ingrediënt apart getest op een cultuur van MRSA, zonder zichtbaar succes. De totale remedie bleek echter zeer efficiënt, want die roeide 99% van de op collageen gekweekte bacteriën uit. "We waren stomverbaasd toen we de onwaarschijnlijke antibacteriële kracht van die combinatie van ingrediënten ontdekten", aldus een blije Freya Harrison, lid van het team van microbiologen dat het vreemde recept opnieuw moest samenstellen.
Het experiment werd vervolgens door dr. Kendra Rumbaugh van de University of Texas in de Verenigde Staten herhaald op laboratoriummuizen. Er werden vier onderzoeken uitgevoerd, die allemaal sluitend waren: 90% van de Staphylococcus aureus-bacteriën in de wonden van de knaagdieren werd uitgeroeid. "Deze oude remedie werkte even goed als, of zelfs beter dan, de klassieke antibiotica die we gebruiken", zo zegt een verbaasde dr. Rumbaugh.
De verrassende resultaten van deze studie werden gepresenteerd op het jaarlijkse congres van de Society for General Microbiology dat onlangs in Birmingham werd gehouden. Nu moet nog worden uitgezocht wat de actieve stof in het middel is en nagegaan hoe die inwerkt op bacteriën.
Deze resultaten vormen voor het team van Nottingham een motivatie om tests uit te voeren bij mensen. Ze hebben via internet zopas een oproep tot crowdfunding gedaan om extra financiële middelen in te zamelen.
In afwachting van verdere ontwikkelingen lijkt deze vondst erop te wijzen dat op een moment dat de farmaceutische behandelingen almaar blijven evolueren, het soms toch de moeite loont om eens achterom te kijken en aandacht te besteden aan de middeltjes van onze voorouders.