Screenen voor prostaatkanker? Het KCE biedt u een hulpmiddel
Een PSA-test bij (oudere) mannen wordt niet als routine aanbevolen. De test is geen onderdeel van het GMD-plus. Het Riziv betaalt deze opsporingstest voor prostaatkanker in de meeste gevallen ook niet terug. Maar wat als uw patiënt erom vraagt? Het Federaal Kenniscentrum ontwikkelde een instrument om de huisarts te helpen bij een 'informed shared decision making'.
Of men al dan niet moet screenen voor prostaatkanker is een aanslepend dilemma. Prostaatkanker is zeer frequent bij mannen. Vier op tien van de mannen ouder van 80 jaar of ouder heeft de aandoening. Vele mannen leven met hun prostaatkanker, dikwijls ook zonder symptomen. Slechts vier procent sterft eraan.
Voor- en nadelen
Loont een meting van de PSA dan de moeite? Men vermoedt dat dankzij een vroegtijdige opsporing van de kanker, er na 15 jaar twee mannen op 1.000 minder zouden sterven als gevolg van prostaatkanker dan zonder de screening. Screening heeft evenwel vooral tot gevolg dat veel mannen gemiddeld pakweg zeven jaar sneller weten dat ze kanker hebben.
Overigens is de PSA-test ook niet honderd procent betrouwbaar: een positieve test levert niet het absolute bewijs, en een negatieve test sluit nog geen ziekte uit.
Je kunt de kanker, wanneer de diagnose is gesteld, natuurlijk behandelen, maar dat heeft niet zelden nadelige gevolgen. Impotentie en incontinentie bijvoorbeeld, om die twee maar te noemen. Meer mannen die screening ondergaan kampen met die vervelende nevenwerkingen van de behandeling, terwijl niet altijd even duidelijk is wat ze bij de therapie gewonnen hebben - dat is: of ze er langer door leven.
Gezamenlijk beslissen?
Allemaal elementen waar een patiënt zou moeten mee rekening houden wanneer hij een PSA-test wil. Dit klaar en duidelijk uitleggen is geen gemakkelijke opgave voor de huisarts.
Het KCE ontwikkelde daarom, samen met Domus Medica en de SSMG, een instrument om de huisarts te helpen samen met zijn patiënt een beslissing te nemen. Een zogenaamde 'informed shared decision making'.
Het instrument is beschikbaar op de website van KCE. Het schetst schematisch en bevattelijk de hele problematiek van prostaatkanker en van de vroegtijdige opsporing ervan. Net zoals het instrument dat het KCE ontwikkelde om vrouwen te informeren over de pro en contra's van borstkankerscreening, bevat het visual aids om de statistische informatie over de voor en nadelen van screening inzichtelijk te maken.
Als extra hulp voor de arts - zo kun je ook stellen - werd door KU Leuven-Lucas ook een online belissingshulp ontwikkeld voor de patiënt. Dat gebeurde op vraag van de Vlaamse Liga tegen Kanker. Deze website vinden patiënten op www.dekeuzemaken.be.
Het KCE publiceerde vandaag ook een rapport (KCE report 224) dat de hele wetenschappelijk onderbouw van het tool voor de huisartsen weergeeft. De bruikbaarheid van het instrument werd uitgetest met een aantal huisartsen, en het rapport beschrijft hoe zij het instrument ervaarden.